تحلیل اکتشافی و مطالعه ناهمگنی سری‌های دما و بارش ایستگاه‌های هواشناسی ایران (بازه زمانی 2018-1989)

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشکده اقلیم‌شناسی، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 کارشناس ارشد، پژوهشکده اقلیم‌شناسی، مشهد، ایران

doi
10.22059/jesphys.2021.318011.1007286
چکیده

داده‌های دیده‌بانی شده در ایستگاه‌های هواشناسی زیربنای گستره وسیعی از برنامه‌­ریزی­ها، مطالعات کاربردی و مدل­سازی­ها در زمینه­ها و علوم مختلف می‌باشند و استفاده از این داده‌ها در مطالعات و برنامه‌ریزی‌ها بدون اطمینان از صحت (Accuracy) و همگن بودن (Homogeneity) داده­ها می‌تواند منجر به نوعی عدم‌قطعیت (Uncertainty) در نتایج به‌دست‌آ‌مده شود. بنابراین با توجه به اهمیت پارامترهای دما و بارش، در این مقاله سری­های زمانی دمای کمینه و بیشینه و بارش روزانه در ایستگاه­های هواشناسی کشور با رویکرد تحلیل اکتشافی و بررسی ناهمگنی در دوره زمانی 30 ساله (2018-1989) مورد ارزیابی قرار گرفته است. بررسی­ها نشان داد در سری­های زمانی 30 ساله از بین 134 ایستگاه به‌طور میانگین ایستگاه­های هواشناسی کشور در مورد دمای بیشینه 3 درصد، دمای کمینه 4 درصد، و بارش روزانه دارای 2 درصد داده گم شده می­باشند. در این سری زمانی برای پارامتر دمای بیشینه تعداد 63 مورد داده پرت تشخیص داده شد، که 53 مورد آن مربوط به ایستگاه ژئوفیزیک دانشگاه تهران بود. برای دمای کمینه این عدد به 50 مورد رسید که 11 مورد آن متعلق به ایستگاه ژئوفیزیک دانشگاه تهران می­باشد. برای پارامتر بارش در این دوره تعداد 13 مورد داده پرت تشخیص داده شد، که 5 مورد آن به ایستگاه ژئوفیزیک دانشگاه تهران مربوط است. برای پارامتر دمای روزانه در این دوره (بدون احتساب ایستگاه ژئوفیزیک)، 89 ایستگاه همگن و 44 ایستگاه دارای یک یا دو نقطه شکستگی بودند و برای پارامتر بارش نیز در همین دوره، 15 ایستگاه ناهمگن شناخته شدند.