فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از پژوهش حاضر، واکاوی مؤلفه­های هویت­یابی در نظریه­ «انسان به‌منزله عامل» است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیلی ـ استنتاجی انجام شد. این نظریه در انسان‌شناسی، تصویر انسان در قرآن را به‌عنوان سخت هسته توصیف نموده است. طبق این نظریه­، اعمال فرد هویت او را می­سازد. هر فرد به تناسب عمل خویش و تعامل با محیط پیرامونش، هویت معینی را در وجود خویش می­آفریند. با توجه به کوشش فلسفی نظریه انسان به‌منزله عامل، در جهت تبیین ماهیت آدمی و استنتاج مبادی عمل از آیات قرآن، در این نظریه به واکاوی مؤلفه­های هویت­یابی پرداخته شد. طی این واکاوی، از مبادی شناخت، میل و اراده، عمل و آثار عمل، چهار مؤلفه­ خودآگاهی، ارزشمندی، وحدت و اقتدار استخراج گردید. از مؤلفه­ خودآگاهی، دو شاخص «معرفی خود و توصیف احساسات، هیجانات، نیازها، علاقه‌مندی­ها، توانمندی­ها» و «خودارزیابی» استنتاج شد. مؤلفه­ ارزشمندی نیز، از طریق «دیگر ارزیابی» و پی بردن فرد به «شباهت و تفاوت با دیگران» ارزش هویتی را محقق می­سازد. با توجه به‌مواجهه­ فرد با تکثر و تنوع موقعیت­های زندگی، «اولویت‌بندی امور» موجب وحدت و انسجام درونی می­شود. از طرفی هویت فردی ـ اجتماعی در جریان «مشارکت در فعالیت جمعی» به‌عنوان یکی از شاخص‌های مؤلفه وحدت، شکل می­گیرد. علاوه ‌براین سه مؤلفه، اقتدار هویتی با «انتخاب و تصمیم‌گیری» و درنظرگرفتن «اثر و نتیجه عمل» ظهور پیدا می­کند.