تعیین ضخامت کشسان سنگ‌کره در رشته‌کوه زاگرس با استفاده از تابع ادمیتنس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jesphys.2021.309605.1007243
چکیده

ویژگی‌های زمین‌شناختی و ژئودینامیکی پیچیده منطقه کوه‌زایی زاگرس محققان بسیاری را در دهه‌های اخیر متوجه خود ساخته است. با وجود پژوهش‌های صورت‌گرفته، همواره نیاز به مطالعات بیشتر در رابطه با ساختار سنگ‌کره و پوسته در منطقه زاگرس با توجه به پیشینه زمین‌شناسی این منطقه احساس می‌شود. لذا این تحقیق بر آن است تا به بررسی ساختار رئولوژیکی سنگ‌کره با استفاده از تابع طیفی ادمیتنس بین بی‌هنجاری‌های هوای آزاد گرانی و توپوگرافی و نیز روش واهمامیخت بار و در نتیجه به تعیین ضخامت کشسان (Te) سنگ‌کره، که پارامتری مهم در سنجش میزان مقاومت آن نسبت به تغییر شکل و بار‌های اعمالی بوده و مقیاسی از میزان تعادل ایزوستازی در منطقه است، بپردازد. در این پژوهش برای نخستین‌بار از داده‌های برداشت زمینی با دقت 5 میلی‌گال استفاده شده است. از آنجایی‌که استفاده از داده‌های زمینی به‌عنوان ورودی در روش مذکور برای نخستین‌بار صورت می‌گیرد، ابتدا صحت و دقت روش در بازگردانی پارامتر مجهول با تحلیل مصنوعی مورد بررسی قرار گرفته و بعد از تأیید دقت روش، از آن به‌منظور تعیین ضخامت کشسان در منطقه مذکور استفاده خواهد شد. با بررسی نتایج حاصل در منطقه موردبررسی، این نتیجه دریافت شد که مقاومت سنگ‌کره در منطقه به بارهای اعمالی، کم و روبه‌متوسط بوده که این نتیجه با فعالیت‌های لرزه‌خیزی و سایر پژوهش‌های ژئوفیزیکی صورت‌گرفته در منطقه همخوانی دارد. مقدار متوسط ضخامت کشسان تخمین‌زده‌شده برابر با 2±37 کیلومتر محاسبه شده است. بیشترین مقدار ضخامت کشسان در بخش جنوب غربی بلوک ایران مرکز برابر با 65 کیلومتر و کمینه مقدار آن در منطقه زاگرس با مقداری در حدود 15 کیلومتر به‌دست آمده است.