گردشگری و معمای هویت: حکمرانی چند سطحی و تعادل بین تعلقات ملی و قومی در ایران

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

2 استادیار گروه سیاست گذاری و توسعه گردشگری، دپارتمان گردشگری دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
چکیده

پژوهش حاضر باهدف تبیین سازوکار تحقق توازن میان هویت محلی-قومی و هویت ملی در مناطق قومی ایران، بر نقش حکمرانی چندسطحی و ظرفیت‌های گردشگری تمرکز دارد. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان با بهره‌گیری از الگوهای حکمرانی چندلایه و سیاست‌گذاری مبتنی بر توسعه گردشگری، همزمان به همزیستی سازنده هویت‌های قومی و تحکیم انسجام ملی دست‌یافت. این مطالعه ماهیت پیچیده مدیریت هویت در بستر چندقومیتی ایران و ضرورت عبور از رویکردهای متمرکز به الگوهای مشارکتی و تعاملی را بررسی می‌کند. روش‌شناسی پژوهش کیفی و بر اساس نظریه داده‌بنیاد است؛ داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با صاحب‌نظران حوزه هویت، حکمرانی و گردشگری، بررسی اسناد و مشارکت در نشست‌های علمی تا اشباع نظری گردآوری و با سه‌مرحله کدگذاری تحلیل‌شده‌اند. مدل پارادایمی پژوهش، با مقوله هسته‌ای «حکمرانی چندسطحی و تعادل هویتی پایدار» و شش محور علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردها، پیامدهای ایجابی و سلبی سازمان‌یافته است. یافته‌ها نشان می‌دهد تمرکزگرایی و ضعف در تعامل میان‌سطوحی، زمینۀ تقلیل‌گرایی هویتی و واگرایی قومی را ایجاد می‌کند و تحقق توازن هویتی به استقرار حکمرانی چندسطحی، تقویت ساختارهای بومی، توزیع عادلانه منافع و توسعه هدفمند گردشگری قومی وابسته است. تأسیس نهادهایی چون «خانه اقوام ایرانی» و ارتقاء مشارکت محلی، بنیان‌های تعامل و انسجام اجتماعی-ملی را شکل می‌دهد و صنعت گردشگری ابزاری محوری برای بازتولید وحدت در عین کثرت فراهم می‌آورد.