دیالکتیک «تَعارُف» و «اِعتصام» صورتبندی الگوی قرآنیِ همگرایی هویت ملی و امت اسلامی در اندیشۀ آیتالله خامنهای(مد ظله العالی)
نویسندگان
1 دکتری، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 پژوهشگر پسا دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
چکیده
این پژوهش با هدف نظریهپردازی در باب نسبت «هویت ملی» و «امت اسلامی»، به صورتبندی الگوی همگرای قرآنی بر اساس دیالکتیک دو اصل «تعارف» و «اعتصام» و تحلیل کاربست آن در اندیشه راهبردی آیتالله خامنهای میپردازد. این مهم با روش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از «تحلیل محتوای کیفی» انجام شده است. جامعه تحقیق شامل تفاسیر کلیدی قرآن کریم و مجموعه بیانات آیتالله خامنهای است که با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب گردیدند و روایی تحقیق از طریق اعتبارسنجی متقابل منابع تأمین شد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که قرآن کریم از طریق دیالکتیک دو اصل «تعارف» (تأیید کثرت هویتی ذیل آیه ۱۳ حجرات) و «اعتصام» (الزام به وحدت فراملی ذیل آیه ۱۰۳ آلعمران)، یک الگوی پویا را صورتبندی میکند. سنتز این دیالکتیک از طریق محور استعلایی «تقوا» (حجرات: ۱۳) محقق میشود که با ابطال سلسلهمراتب جاهلی، کثرتها را در ذیل یک امت واحده منسجم میسازد. این الگوی نظری در اندیشه آیتالله خامنهای به یک «راهبرد مقاومت» عملیاتی در برابر راهبرد تفرقهافکنانه نظام سلطه بدل میشود که در آن، هویتهای ملی ضمن حفظ موجودیت خود، در چارچوب امت واحده به انسجام و قدرت راهبردی دست مییابند.
