سناریونگاری روابط خارجی ایران و عربستان در خلال تحولات منطقه‌ای جنوب‌غرب آسیا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.

2 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه آزاداسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.

doi
چکیده

این نوشتار با رویکرد آینده‌پژوهی به بررسی روندهای جاری و محتمل در روابط خارجی ایران و عربستان سعودی و تأثیر آن بر تحولات منطقه غرب آسیا می‌پردازد. با تحلیل تجارب تاریخی، تحولات سیاسی–اقتصادی و امنیتی دو کشور از دوران جنگ تحمیلی تا دوره‌های معاصر، این مطالعه با استفاده از روش‌های آینده‌پژوهی سناریو محور و ماتریسی، سناریوهای احتمالی روابط دوجانبه و تأثیرات منطقه‌ای آن‌ها را ترسیم می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که روابط ایران و عربستان نه تنها تحت تأثیر تحولات داخلی و سیاست خارجی دو کشور است، بلکه سیاست‌های قدرت‌های فرامنطقه‌ای، رقابت اقتصادی و انرژی، تحولات ژئوپلیتیک و بحران‌های امنیتی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. این نوشتار با ارائه سه سناریوی محتمل،تشدید تنش‌ها، استمرار رقابت کنترل‌شده و گسترش همکاری استراتژیک به تحلیل پیامدهای هر سناریو بر ثبات، امنیت و اتحادهای منطقه‌ای غرب آسیا می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که آینده روابط ایران و عربستان، تأثیر مستقیم بر نحوه شکل‌گیری ائتلاف‌ها، رقابت‌های انرژی و امنیتی و چشم‌انداز ژئوپلیتیکی منطقه خواهد داشت.