بررسی تطبیقی جایگاه دیگرگزینی در نظریه تربیت اخلاقی جان وایت و مرتضی مطهری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیموتربیت، دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران، ایران
2 استاد، گروه فلسفه تعلیموتربیت اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه فلسفه تعلیموتربیت اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران، ایران
4 نویسنده مسئول: دانشیار، گروه فلسفه، دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران، ایران
doi
چکیده
هدف این پژوهش، بررسی تطبیقی جایگاه دیگرگزینی در آرای تربیت اخلاقی جان وایت و مرتضی مطهری است. این تحقیق از نوع نظری بوده و در آن از روش تحلیلی مقایسهای برای بررسی نظریات تربیت اخلاقی جان وایت و مرتضی مطهری استفاده شده است. این پژوهش برای دستیابی به اهداف خود این سؤال را مطرح میکند که وجوه اشتراک و افتراق نظریات دیگرگزینانه وایت و مطهری در حوزه تربیت اخلاقی کدامند؟ و به این نتایج میرسد که هر دو متفکر با اتخاذ رویکرد وحدتگرایانه مسئله دیگرگزینی را در نظریه تربیت اخلاقی خود سامان میبخشند. وایت درخصوص بهروزی فردی منافع دیگران و منافع شخصی را ذیل چتر بهروزی جانمایی میکند و مطهری با ارائه نظریه خود حقیقی و توسعه مفهومی خود، تأکید دارد که در مسائلِ اخلاقی محل نزاع باید از خود و دیگری به خود و خود حقیقی تغییر یابد. لذا هر دو متفکر قائل به دیگرگزینی روانشناختی براساس تقریر ضعیف هستند، یعنی انسانها میتوانند برای منفعترساندن به دیگران نیز افعالی را انجام دهند. وایت، هدف نهایی تربیت اخلاقی را بهروزی متربیان مطرح میکند، اما مطهری براساس آموزههای اسلامی هدف غائی تربیت اخلاقی را قرب الهی درنظر میگیرد. همچنین باتوجهبه تفاوت بنیادین فکری ـ فلسفی میان اندیشههای وایت و مطهری، وایت دین را نفی کرده و در فضایی کاملاً لیبرال دموکراتیک بهدنبال تربیت اخلاقی است، مطهری از آموزههای دینی برای تأیید و اثبات دیدگاههای خود بهره گرفته است.
