فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیدۀ تبدّل صور یا بطور دقیق‌تر جایگزینی یک صورت نوعیه با صورت نوعیۀ دیگر در جهان مادّی، رخدادی است که تحلیلی فلسفی می‌طلبد. صدرالمتالهین بر پایۀ مبانی فلسفی خود ضمن ایراد انتقادات جدی به «کون‌وفساد» با ارائۀ نظریۀ‌‌ «حرکت جوهری» و راه دادن حرکت در جواهر جسمانی، تحلیل فلسفی نوینی از این پدیده به دست می‌دهد. هدف از این پژوهش پاسخ به این پرسش اصلی است: «آیا تحلیل ملاصدرا از پدیدۀ تبدل صور با توجه به اشکالات او بر نظریۀ کون و فساد و بر پایۀ حرکت جوهری، تحلیلی کارآمد است؟» بر این اساس، در این مقاله با روش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوا و با جست‌وجوی داده‌های مرتبط با هدف و سؤال اصلی تحقیق، ابتدا «نظریۀ کون و فساد» با توجه بیشتر به آثار ابن‌سینا تقریر و اشکالات ملاصدرا بر آن تبیین شده است، سپس نظریۀ «حرکت جوهری» و تحلیل آن از پدیدۀ تبدّل صور بیان شده است. بررسی‌های این مقاله در مقام جمع‌بندی و نتیجه‌گیری نشان می‌دهد، تحلیلی که ملاصدرا از چگونگی تبدّل صور ارائه می‌دهد؛ گرچه تفاوت‌های اساسی با تحلیل مبتنی بر نظریۀ کون و فساد دارد اما در نهایت همان اشکالاتی که ملاصدرا بر نظریۀ کون و فساد وارد می‌دانست به خود او نیز وارد خواهد بود.