مبانی فلسفی و کلامی مدیریت اجتماعی از دیدگاه اسلام

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشگاه آزاد اسلامی

2 استاد گروه فلسفۀ دین و فلسفۀ اسلامی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jpht.2016.58594
چکیده

در این مقاله مبانی فلسفی و کلامی مدیریت اجتماعی از دیدگاه اسلام بحث و بررسی می‌شود. از دیدگاه اسلام و عقل، انسان اجتماعی است و تنها در اجتماع می‌تواند به سعادت و کمالات نائل شود. در هر اجتماعی، از جمله اجتماع اسلامی نیاز به حکومت، یک ضرورت است و بدون آ‌ن، جامعه نظم و قوام پیدا نمی‌کند. هر حکومتی بر دو پایۀ اساسی استوار است: قانون و مدیران. از نظر مبانی عقلی و دینی، مدیر یک جامعۀ اسلامی باید از مدیریت و کمالات و فضایل لازم برخوردار باشد تا بتواند جامعه را به سعادت مطلوب برساند. در این مقاله دربارۀ چهار مبنای عقلی و فلسفی مدیریت اجتماعی اسلام بحث شده است. سپس بر اساس آ‌یات قرآنی و روایات معصومین به ویژگی‌های مدیر در اجتماع اسلامی اشاره خواهد شد که عبارتند از: 1. ایمان؛ 2. تقوا؛ 3. عدالت؛ 4. کمالات و فضایل اخلاقی؛ 5. مدیریت و توانایی ادارۀ جامعه؛ 6. اهل مشورت بودن؛ 7. انتخاب او بر اساس رأی مردم؛ 8. مدافع حق؛ 9. حافظ بیت‌المال و دور بودن از مال‌اندوزی؛ 10. زاهد و ساده‌زیست؛ 11. پاسدار کرامت انسانی. مدیریت اسلامی، با توجه به مبانی فلسفی و کلامی و به تبع آن ویژگی‌های مدیر و مدیران به‌گونه‌ای است که هر عاقلی اگر آن را تصور کند، می‌پذیرد.