انواع دولت در اندیشه سیاسی امام خمینی (ره) با تاکید بر مبانی انسان شناسی ایشان

نویسندگان

1 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران.

2 دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران.

doi
10.47176/irsj.2025.1318
چکیده

تعمق در نظام فکری امام خمینی(ره) نشان میدهد بین اندیشه سیاسی ایشان و مبانی هستی شناسی و انسان شناسی حضرت امام(ره) پیوند و هماهنگی و همبستگی کامل وجود دارد. به عنوان یک مصداق، این تحقیق در پی پاسخ به این سؤال است که ماهیت دولتها از نگاه امام خمینی چیست؟ فرضیه نوشتار حاضر این است که حضرت امام (ره) بنا به مبانی انسان شناسی خویش، دولتها را همچون انسانها به دو دسته عاقله و جاهله تقسیم میکند. در اندیشه ایشان، قوای وجودی انسان به چهار قوه عاقله، واهمه، غضبیه و شهویه قابل تقسیم است و دقیقا مطابق با این الگو، می توان انواع دولت (فاضله، غضبیه و سلطه جو، شیطانی و اغواگر، شهویه و بهیمیه) و ترکیبی از قوای سه گانه جاهله با یکدیگر را استخراج نمود. به این ترتیب، بر اساس تقسیم بندی بیان شده حضرت امام از قوای وجودی انسان، می توان به لحظه ها و وقته های مختلف گفتمان سیاسی ایشان از جمله نظریه انواع دولت، انواع حاکمان و سیاست ورزی در اندیشه سیاسی ایشان دست یافت.