واکاوی مواضع عدالتخواهانه رهبران انقلاب اسلامی در مواجهه با جنبشهای کارگری طی دوران مبارزه علیه رژیم پهلوی
نویسندگان
1 مدیرگروه معارف انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد تاریخ انقلاب اسلامی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.
doi
10.47176/irsj.2025.1339چکیده
این پژوهش به بررسی مواضع عدالتخواهانه رهبران انقلاب اسلامی ایران در مواجهه با جنبشهای کارگری طی دوران مبارزه علیه رژیم پهلوی میپردازد. نقش برجسته جامعه کارگری در تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران، بهویژه در شکلگیری و پیروزی انقلاب اسلامی، اهمیت تحلیل نگرش و رویکرد رهبران انقلاب نسبت به این قشر را دوچندان میکند. واکاوی بیانات رهبران فکری انقلاب اسلامی - امام خمینی (ره)، آیتالله خامنهای، استاد مطهری و آیتالله بهشتی- با استفاده از روش «تحلیل مضمون» نشان میدهد که مفاهیمی نظیر شأن و کرامت انسانی کارگران، نقش و مسئولیت کارگران، وضعیت ناعادلانه کارگران در نظامهای غیر اسلامی، وظایف عدالت محور حکومت اسلامی نسبت به کارگران، محور اصلی اندیشهها و دغدغههای آنان در این زمینه بوده است. رهبران انقلاب، علاوه بر نقد ساختارهای استثماری حکومت پهلوی و جریانهای چپگرای معاصر، تلاش کردند خوانشی اسلامی و غیر التقاطی از عدالت و حقوق کارگران ارائه دهند و ظرفیتهای آموزههای دینی را در تقابل با گفتمانهای رقیب تقویت کنند. این مواضع نهتنها جامعه کارگری را به انقلاب اسلامی نزدیک کرد، بلکه باعث شد کارگران بهعنوان نیرویی کلیدی در سقوط رژیم پهلوی نقشآفرینی کنند. بازخوانی این دیدگاهها امروز میتواند بهعنوان مبنایی ارزشمند برای ارزیابی اقدامات، ارتقای سیاستگذاریها و حمایت مؤثر از جامعه کارگری در جمهوری اسلامی ایران مورداستفاده قرار گیرد.