تحلیل موانع اجرای راهبردهای ملی زیستمحیطی (موردمطالعه: قانون هوای پاک)
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 کارشناس ارشد مدیریت دولتی گرایش خط مشی گذار ی عمومی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 دانشجو ی دکترا رشته مدیریت دولتی گرایش تصمیم گیری و خط مشی گذاری عمومی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.30473/ee.2025.70694.2715چکیده
برای خطمشیگذاری یا سیاستگذاری عمومی میتوان سطوح مختلفی در نظر گرفت. سطح راهبردی سیاستگذاری درواقع فصل مشترک موضوع سیاستگذاری عمومی و مدیریت استراتژیک محسوب میشود. خطمشیگذاری عمومی در رویکرد فرآیند آن دارای مراحل کلی تدوین، اجرا و ارزیابی است. مرحله اجرا نسبت به سایر مراحل کمتر موردتوجه قرارگرفته است. خطمشیها زیستمحیطی یکی از موضوعات مهم سطح راهبردی در کشورهای گوناگون محسوب میشود چراکه اثرات گستردهای بر آحاد شهروندان داشته و بهصورت مستقیم و طی یک بازه زمانی بلندمدت سلامت آنان را تحت تأثیر قرار میدهد. یکی از آشکارترین مسائل زیستمحیطی کشور مسئله آلودگی هوا است که در این سالهای اخیر اثرات منفی زیادی را به دنبال داشته است. قوانینی جهت رفع و کاهش آلودگی هوا تدوینشده است اما بهطور کامل اجرایی نشدهاند. پژوهش حاضر تحلیل چرایی و اولویتبندی موانع اجرایی قانون هوای پاک بهعنوان یکی از مهمترین راهبردهای زیستمحیطی را از طریق بهکارگیری رویکرد ترکیبی (ابتدا تحلیل مضمون و سپس تکنیک دیمتل) را دنبال میکند. تحلیل مضمون از طریق مصاحبه با مدیران و خبرگان زیستمحیطی کشور و نهایتاً کدگذاری دادهها منجر به شکلگیری 5 مضمون فراگیر (موانع مربوط به مجریان و مدیران، محیطی، ساختاری، سختافزاری و زیرساختی و نقص در ماهیت قانون) شده است. سپس برای سطحبندی موانع اجرای قانون هوای پاک با کمک مضامین سازماندهنده پرسشنامه مقایسه زوجی تشکیلشده است. نهایتاً موانع اجرای قانون هوای پاک در دو سطح بالا (موانع اثرگذار) و پایین (موانع اثرپذیر) سطحبندی شدهاند.
