تبیین مبانی، اهداف، اصول و روشهای تربیت حماسی در شاهنامه فردوسی (برای نظام تعلیموتربیت رسمی)
نویسندگان
1 نویسنده مسئول: دانشیار گروه فلسفه تعلیموتربیت اسلامی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی تهران
2 دانشیار گروه فلسفه تعلیموتربیت اسلامی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی تهران
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران
4 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیموتربیت اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی تهران
doi
چکیده
هدف اصلی این پژوهش، تبیین مبانی، اهداف، اصول و روشهای تربیت حماسی در شاهنامۀ فردوسی (برای نظام تعلیموتربیت رسمی) است. روش این پژوهش ازحیث هدف کاربردی و ازلحاظ رویکرد، کیفی است و ازحیث جمعآوری اطلاعات به شیوه تحلیلی و استنباطی نگاشته شده است. جامعۀ پژوهش، شاهنامه فردوسی و آثار وابسته بهآن بوده است. باتوجهبه یافتههای این مقاله، میتوان گفت که تعریف حکیم ابوالقاسم فردوسی از تربیت حماسی، تربیتی است که شجاعت و مبارزه را با عقلانیت و اخلاقمندی توأم کرده و عشق به وطن و دیگر دوستی را جایگزین خود دوستی میکند. با این تعریف، میتوان مبانی تربیت حماسی در اندیشه وی را در گزارههای زیر خلاصه کرد: «انسان حماسی در شرایط سخت ثابتقدم است»؛ «جهاد پایۀ عمل تربیت حماسی است»؛ «نقش رهبر در فرایند تربیت حماسی بارز است»؛ «انسان حماسی در همه حال بهیاد خداست». هدف تربیت حماسی پیش از هر چیز توجه به حق و جلب رضایت او بوده و پس از آن میتوان از عدالتخواهی و ظلمستیزی، شجاعتپروری، خردورزی نام برد. باتوجهبه این مبانی و اهداف، اصول تربیت حماسی عبارتند از: عزتمداری، ایثار و ازخودگذشتگی، هدایت و رهبری، خدامحوری. درنهایت از روشهای تربیت حماسی میتوان بهروش سختکوشی، اهتمام بهامور همنوعان، الگوگیری و توکل و اعتماد بهخداوند اشاره کرد.