فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنش خشکی، یکی از عوامل محدودکننده اصلی تولید محصولات زراعی در سرتاسر جهان است. هدف از این پژوهش، ارزیابی تأثیر تنش خشکی بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد دانه و همچنین ارزیابی شاخص­های تحمل خشکی در چندین ژنوتیپ و رقم جو دو ردیفه بهاره دیم، در مناطق سرد بود. در این آزمایش، 13 ژنوتیپ و رقم جو دو ردیفه بهاره دیم سردسیر با منشأهای متفاوت و سطوح مختلف آبیاری (آبیاری کامل و آبیاری بر اساس 60 و 80 درصد تخلیه آب قابل نگهداری خاک) به­صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار موردبررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد با افزایش سطح تنش خشکی، عملکرد و اجزای عملکرد کاهش یافت. بر اساس تمامی نتایج در هر دو سطح تنش، دو ژنوتیپ با منشأ کشورهای پاکستان و ایران و رقم آبیدر و رقم Dayton / Ranney (اصلاح­شده توسط ICARDA) به‌عنوان ژنوتیپ­های متحمل به خشکی شناسایی شدند. همچنین، ژنوتیپی با منشاء اتیوپی و رقم Denmark (اصلاح­شده توسط ICARDA) در آبیاری، کامل عملکرد قابل­قبولی نداشتند. ولی ژنوتیپ با منشأ اتیوپی قادر به تحمل تنش 60 درصد تخلیه آب قابل­نگهداری و رقم Denmark قادر به تحمل تنش 60 و 80 درصد تخلیه آب قابل نگهداری خاک بود. همچنین، نتایج تجزیه به مؤلفه­های هماهنگ اصلی و تجزیه خوشه­ای برای صفات عملکرد دانه و اجزای عملکرد دانه و شاخص‌های تحمل خشکی، مطابقت کامل داشتند. در تنش خشکی بر اساس 60 و 80 درصد تخلیه آب قابل­نگهداری خاک، شاخص­های GMP، MP و STI بهترین شاخص­ها برای شناسایی ژنوتیپ‌های برتر از لحاظ تحمل به تش خشکی بودند. بنابراین، بعد از آزمایشات تکمیلی تحت تنش خشکی در شرایط حقیقی دیم در مناطق خشک و نیمه خشک سرد، این ژنوتیپ­ها می‌توانند به برنامه­های اصلاحی ارقام جو تحت شرایط نامساعد و غیرقابل­پیش­بینی دیم در مناطق سرد خشک و نیمه­خشک معرفی شوند.