تجزیه و تحلیل ترکیب‌پذیری عملکرد اسانس گشنیز تحت رژیم‌های متفاوت آبیاری با استفاده از روش GGE بای‌پلات

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 دانشجوی سابق دکتری اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

3 استاد گروه ژنتیک و به‌نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22059/ijfcs.2018.255771.654462
چکیده

گشنیز، یکی از مهم‌ترین گیاهانی است که در صنایع دارویی استفاده می‌شود. روش GGE بای‌پلات یکی از روش‌های مناسب برای تجزیه و تحلیل داده‌هایی است که ساختار دو طرفه دارند. در این تحقیق، به منظور بررسی ترکیب‌پذیری عملکرد اسانس با استفاده از روش GGE بای‌پلات، ، نتاج حاصل از تلاقی‌‎ دی‌آلل 6 ژنوتیپ گشنیز شامل: اصفهان، همدان، بوشهر، مازندران، مرکزی و البرز در نسل‌ F1 در سه شرایط متفاوت آبیاری به طور جداگانه، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در هر آزمایش، در سال زراعی 95-1394، مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس ژنتیکی، حاکی از معنی‌دار بودن اثر ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی برای عملکرد اسانس بود که نشان‌دهنده اهمیت اثرات افزایشی و غیر افزایشی ژن‌ها در کنترل این صفت بود. در این تحقیق، نقش اثرات غیرافزایشی ژنی در کنترل عملکرد اسانس بیشتر از اثرات افزایشی بود. بنابراین تهیه دورگ‎های برتر با استفاده از روش‌های به‌نژادی مبتنی بر آزمون نتاج، در جهت بهبود این صفت مؤثر خواهد بود. همچنین نتایج تجزیه‌های گرافیکی بای‌پلات نشان داد که ژنوتیپ‌های والدی مازندران (P4) و بوشهر (P6) با داشتن قابلیت‌های ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی خوب می‌توانند به عنوان والدین مناسب برای تلاقی‌ها جهت توسعه ژنوتیپ‌هایی با عملکرد اسانس بالا استفاده گردند.