ارتباط گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر نوع اصلی با تغییرات تاوه قطبی در دوره آماری 2019-1979

نویسندگان

1 دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

doi
10.22059/jesphys.2020.305319.1007232
چکیده

گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر نوع اصلی زمانی رخ می‌دهد، که دمای مناطق نزدیک قطب به‌طور ناگهانی در مدت چند روز، بیش از بیست‌وپنج کلوین افزایش یابد و بادهای غربی پوشن‌سپهر قطبی به شرقی تغییر کند. در این پژوهش، با استفاده از داده‌های بازتحلیلی MERR2، نوزده گرمایش ناگهانی پوشن‌سپهر در طول دورة آماری 2019-1979 آشکار و ارتباط آنها با تاوه قطبی بررسی شد. برای تعیین جابه‌جایی و تقسیم هستة تاوه، ابتدا روز تولد، روز صفر، روز مرگ و مدار آستانه تعریف شد و سپس، دوره‌های قبل و بعد از تغییر و دوره بازسازی در نظر گرفته شد و با به‌کارگیری داده‌های روزانه ارتفاع ژئوپتانسیلی تراز ده هکتوپاسکال در این دوره‌ها، جابه‌جایی و نحوة تقسیم تاوه بررسی شد. بررسی‌ها، نشان داد که، در 42 درصد، هسته تاوه قطبی به‌سوی جنوب جابه‌جا شده است و مرکز هسته پس از جابه‌جایی تضعیف شده است. در 58 درصد، هسته تاوه به دو سلول تبدیل شده است. از این مقدار 8/15 درصد از نوع تقسیم ناقص است، که در آن هسته ثانوی کمتر از دو پربند بسته با فاصله100 ژئوپتانسیل‌متر دارد و از طریق ناوه ارتفاع به هسته اولیه وابسته است. 2/42 درصد نیز از نوع تقسیم کامل است، که از این مقدار، در 8/15 درصد هسته ثانوی از هسته مادر به‌طور کامل جدا شده است و در 4/26 درصد با وجودی‌که هسته ثانوی به‌طور کامل شکل گرفته است و بیش از دو پربند بسته با فاصله 100 واحدی دارند، ولی این هسته از طریق ناوه ارتفاع به هسته مادر وابسته است.