اثر نوسان شبهدوسالانه بر شکست امواج راسبی روی اروپا و غرب آسیا از دیدگاه فعالیت موج
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران
2 دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران
3 دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران
4 دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران
doi
10.22059/jesphys.2020.308378.1007239چکیده
دراین مطالعه با استفاده از میانگین روزانه دادههای بازتحلیلERA-Interim برای ارتفاع ژئوپتانسیلی، دما، تاوایی نسبی و سرعت باد در ترازهای 300، 200، 150، 100 و50 هکتوپاسکال، کمیتهای فعالیت موج و شارفعالیت موج در شکستهای واچرخندی و چرخندی امواج درفازهای شرقی وغربی نوسان شبهدوسالانه QBO (Quasi Biennial Oscillation) در زمستان دوره 2018-1979محاسبه و بررسی شدهاند. نتایج نشان داد که در شکست واچرخندی و فاز غربی QBO، تقویت جتحاره غربی وابسته به QBO روی اقیانوس اطلس، موجب جابهجایی استواسوی جت جنبحاره به عرضهای پایینتر میشود. بدینترتیب جت جنبحاره درپاییندست ناوه (شمالشرقی-جنوبغربی) روی شمالغرب آفریقا با جت عرضمیانی ترکیب میشود و ناوه در عرضپایینتری روی غرب دریای مدیترانه تقویت و شیب محورشمالشرقی-جنوبغربی آن نسبت به فاز شرقی بیشتر میشود. درنتیجه شار استواسوی فعالیت موج ناشی از شکست واچرخندی ناوه، در فاز غربی قویتر از فاز شرقی QBO است. در شکست چرخندی امواج روی اروپا جتحاره شرقی وابسته به QBO، روی جنوب اقیانوس اطلس تا جنوبآفریقا تقویت میشود. در شکست چرخندی امواج و فاز شرقی QBO، ناوه روی شرق دریای مدیترانه در عرضهای بالاتری تقویت و شیب محور شمالغربی-جنوبشرقی ناوه نسبت به فاز غربی بیشتر میشود. بدینترتیب شار قطبسوی فعالیت موج ناشی از شکست چرخندی نسبت به فاز غربی بیشتر است. درنتیجه علاوه براینکه تعداد شکست امواج روی اروپا درفازشرقی تقریباً نصف تعداد آن در فازغربی QBO است، شکست واچرخندی (چرخندی) امواج روی اروپا در فازشرقی QBO، ضعیفتر (قویتر) از فازغربی QBO است.