اثر نوسان شبه‌دوسالانه بر شکست امواج راسبی روی اروپا و ‌غرب آسیا از دیدگاه فعالیت موج

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

2 دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

4 دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران

doi
10.22059/jesphys.2020.308378.1007239
چکیده

دراین مطالعه با استفاده از میانگین روزانه داده­های بازتحلیلERA-Interim  برای ارتفاع ژئوپتانسیلی، دما، تاوایی نسبی و سرعت باد در ترازهای 300، 200، 150، 100 و50 هکتوپاسکال، کمیت­های فعالیت موج و شارفعالیت موج در شکست‌های واچرخندی و چرخندی امواج درفازهای شرقی وغربی نوسان شبه‌دوسالانه QBO (Quasi Biennial Oscillation) در زمستان دوره 2018-1979محاسبه و بررسی شده­اند. نتایج نشان داد که در شکست واچرخندی و فاز غربی QBO، تقویت جت­حاره غربی وابسته به QBO روی اقیانوس اطلس، موجب جابه‌جایی استواسوی جت­ جنب‌حاره به عرض‌های پایین­تر می­شود. بدین‌ترتیب جت جنب­حاره درپایین­دست ناوه (شمال­شرقی-جنوب­غربی) روی شمال­غرب آفریقا با جت عرض­میانی ترکیب می­شود و ناوه در عرض­پایین­تری روی غرب دریای مدیترانه تقویت و شیب محورشمال­شرقی-­جنوب­غربی آن نسبت به فاز شرقی بیشتر می­شود. درنتیجه شار استواسوی فعالیت موج ناشی از شکست واچرخندی ناوه، در فاز غربی قوی­تر از فاز شرقی QBO است. در شکست چرخندی امواج روی اروپا جت­­حاره شرقی وابسته به QBO، روی جنوب اقیانوس اطلس تا جنوب­آفریقا تقویت می­شود. در شکست چرخندی امواج و فاز شرقی QBO، ناوه روی شرق دریای مدیترانه در عرض‌های بالاتری تقویت و شیب محور شمال­غربی-جنوب­شرقی ناوه نسبت به فاز غربی بیشتر می­شود. بدین‌ترتیب شار قطب­سوی فعالیت موج ناشی از شکست چرخندی نسبت به فاز غربی بیشتر است. درنتیجه علاوه براینکه تعداد شکست­ امواج روی اروپا درفازشرقی تقریباً نصف تعداد آن در فازغربی QBO است، شکست­ واچرخندی (چرخندی) امواج روی اروپا در فازشرقی QBO، ضعیف­تر (قوی­تر) از فازغربی QBO است.