زمینههای اقتصادی شکلگیری انقلاب در اندیشه آیتالله محمدعلی شاهآبادی(ره)
نویسندگان
1 پژوهشگر اندیشه سیاسی اسلام، پژوهشگر تاریخ انقلاب و اندیشه سیاسی متفکران مسلمان
doi
چکیده
آیتالله محمدعلی شاهآبادی یکی از فقهای معاصر است که در حوزههای مختلف اخلاقی، عرفانی، سیاسی و اقتصادی دارای نظریات بدیع و راهبردی هستند و رویکرد عرفان اجتماعی ایشان منجر شد صرفاً در مباحث نظری محدود نشوند و تلاش وافری برای اصلاح جامعه خویش در حوزههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی داشته باشند. ازجمله حوزههای مشارکت شاهآبادی برای تغییر سبک زندگی جامعه ایرانی، اقتصاد زمانه خود بوده است؛ ایشان ضمن روشنگری در زمینه آسیبها و آفات اقتصاد خُرد و کلان عصر خویش، راهبردهای تشکیلاتی و اصلاحگرایانه مختلفی به مردم و کارگزاران حکومتی ارائه دادند و حتی مستقیماً در عرصه نهادسازی اقتصادی وارد شدند. این مسئله گواهی بر شناخت عمیق ایشان از شرایط زمانه دارد و بررسی مکتوبات ایشان نشان میدهد علاوه بر طرح مباحث عمیق عرفانی و اخلاقی، نسبت به تهدیدات اقتصادی جامعه اسلامی توجه داشتند و حتی شذره اول کتاب ارزشمند شذرات المعارف با آسیبشناسی اقتصادی شروع میشود. (موضوع) از اینرو، مقاله حاضر تلاش دارد کاربست رویکرد تحلیلی-توصیفی (روش) تلاش دارد با مراجعه به تاملات اقتصادی ایشان به زمینه شکلگیری انقلاب بپردازد. (هدف) در این راستا، نگارندگان تلاش دارند به این سوال پاسخ دهند که زمینههای اقتصادی شکلگیری انقلاب از منظر آیتالله محمدعلی شاهآبادی(ره) چه مواردی هستند؟ (سوال) نتایج نشان میدهد شاهآبادی باورد دارد شکست فرایند نوسازی اقتصادی منجر به بینظمی اجتماعی شده و نارضایتی موجود از این شرایط میتواند بسترهای وقوع انقلاب سیاسی را فراهم آورد و در این مسیر، زمینههای اقتصادی انقلاب را میتوان در نسبتهای سهگانه؛ اخلاق اقتصادی، زمینههای اجتماعی و بینظمی حاکمیتی مورد تبیین قرار داد. براساس نسبتهای ذکر شده، شاهآبادی اشاره به یک رابطه دقیق بین اضمحلال اخلاقی، راهبرد امر به معروف و نهی از منکر در جامعه اسلامی برای مهار بینظمی اجتماعی و تلاش جمعی برای تغییر نظام سیاسی در راستای جبران ناکارآمدی فرایند نوسازی اقتصادی و سیاسی دارند. (یافتهها)