عوامل موثر برقصد و رفتار زنان روستایی برای صرفه‌جویی در مصرف آب خانگی: یک مدل ترکیبی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، رشته ترویج و آموزش کشاورزی پایدار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.30473/ee.2025.70542.2712
چکیده

توجه به رفتارهای محیط‌زیست‌گرایانه ازجمله صرفه‌جویی در مصرف آب می‌تواند یکی از عوامل تأثیرگذار بر پایداری محیط‌زیست و زمینه‌ای برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار در هر کشور باشد. پژوهش حاضر به دنبال بررسی عوامل مؤثر بر قصد و رفتار زنان روستایی برای صرفه‌جویی در مصرف آب خانگی بر اساس یک مدل ترکیبی مبتنی بر تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و تئوری انگیزه حفاظت بود. تحقیق حاضر ازنظر هدف کاربردی، ازنظر روش گردآوری داده‌ها پیمایشی و ازنظر روش تحلیل داده‌ها، از نوع تحقیقات توصیفی است. جامعه آماری پژوهش را زنان روستایی بخش مرکزی شهرستان همدان تشکیل دادند (N=750) که با استفاده از روش نمونه‌گیری غیراحتمالی دردسترس، 230 نفر به‏عنوان نمونه آماری مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه بود که روایی آن توسط افراد متخصص تأیید و برای بررسی پایایی آن از روش آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن در حد مناسب و قابل‌قبول بود. داده‌های به‌دست‌آمده توسط نرم‌افزار SPSS 27.0.1 وSmart-PLS  تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج حاصل از مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد متغیرهای موجود در مدل ترکیبی حاصل از دو تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و تئوری انگیزه حفاظت شامل نگرش، هنجارهای ذهنی، خودکارآمدی، شدت درک شده، ریسک درک‌شده و آسیب‌پذیری درک‌شده رابطه معناداری با قصد دارد و قصد زنان روستایی برای صرفه‌جویی در مصرف آب هم بر رفتار آن‌ها در صرفه‌جویی در مصرف آب تأثیر می‌گذارد. این تحقیق برای درک قصد و رفتار زنان روستایی برای حفاظت از محیط‌زیست به‌ویژه حفاظت از آب مفید بوده و برای تشویق آنان برای حفاظت از آب ارزشمند است.