فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شرایط اقلیمی و محیطی ایران در وضعیت کنونی توانِ چندانی برای تداوم کشاورزی به روش سنتی را ندارد. بر این اساس، در دهه‌های اخیر به مرور کشاورزی محیط‌زیستی و پایدار در ایران رواج پیدا کرده است. در طی این مدت، پژوهش‌های مختلفی در زمینه کشاورزی محیط‌زیستی در ایران، چالش‌ها و راهبردهای توسعه آن انجام شده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق مرور نظام‌مند تلفیقی (تلفیق یافته‌های پژوهش‌های انجام‌شده با روش‌های تحقیق مختلف) به بررسی این پژوهش‌ها پرداخت. نمونه موردبررسی، 28 مقاله علمی-پژوهشی بودند که در رشته‌های علوم انسانی به زبان فارسی بین سال‌های 1385 تا 1403 منتشر شده بودند. این نمونه‌ها با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. یافته‌های پژوهش نشانگر این است که کشاورزی محیط‌زیستی دارای سه بعد اصلی است: پایداری محیط‌زیستی، پایداری غذایی و پایداری انسانی-اجتماعی. پایداری اقتصادی در درون هر سه این ابعاد نهفته است. این سه بعد در تعامل با یکدیگر قرار داشته در طی این تعامل، کشاورزی محیط‌زیستی را شکل می‌دهند. همچنین، بررسی پژوهش‌های انجام‌شده نشان داد که چالش‌های کشاورزی محیط‌زیستی در ایران عبارت‌اند از: ناکارآمدی نهادی-مدیریتی، بی‌ثباتی مالی-اقتصادی، ضعف زیرساختی-فنی، زمینه‌های فرهنگی -اجتماعی نامناسب، نظام آموزشی-ترویجی ناکارآمد و بی‌ثباتی محیط‌زیستی. در پژوهش‌های بررسی‌شده، راهبردهای مختلفی برای توسعه کشاورزی محیط‌زیستی ارائه شده‌اند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از: توسعه دانش بومی، هوشمندسازی سبز، اقتصاد سبز کشاورزی، دانش‌افزایی سبز، کارآمدی نهادی، توسعه زیرساخت‌ها و تقویت سرمایه اجتماعی سبز.