فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقش اجتناب‌ناپذیر روستاها و اهمیت فزآینده آن‌ها در فرآیند توسعه و اقتصاد ملی کشورها به طور گسترده در عرصه جهانی مورد بحث قرار گرفته است. روستاها کوچک‌ترین فضای سرزمینی در تقسیمات کشوری هستند که پتانسیل بالایی برای پیشبرد توسعه ملی ایفا می‌کنند؛ به عبارت دیگر، روستا به عنوان یک موجودیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، واحد اساسی توسعه ملی است. در ایران نیز روستاها همواره نقش و جایگاه مهمی در اقتصاد کشور و برنامه‌ریزی‌های کلان داشته است. هدف اصلی این مطالعه، جایگاه توسعه روستایی در برنامه‌های توسعه بعد از انقلاب اسلامی با تأکید بر برنامه‌های پنجم و ششم است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی- تحلیلی و ابزار گردآوری داده‌ها کتابخانه‌ای، اینترنتی و اسنادی است. تحلیل محتوا در این پژوهش از نوع مضمونی و درواقع واحد تحلیل، مضمون‌های موجود در متن مواد قانونی، اهداف کلان و خط‌مشی‌ها در تحلیل برنامه‌های پنجم و ششم توسعه است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که در هر دو برنامه به طور مشترک بر توسعه عمران روستایی، مدیریت اراضی روستایی، توسعه کشاورزی و توسعه اشتغال و سلامت روستاییان تأکید شده است. علاوه براین، برنامه پنجم توسعه بر اهدافی نظیر توسعه آموزش فنی و حرفه‌ای روستاییان، توسعه تعاونی‌های روستایی و توسعه حمل‌ونقل روستایی تأکید نموده است. در برنامه ششم نیز اهداف توسعه سلامت روستاییان، توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات و توسعه اقتصادی و بخشی روستاها به‌صورت متمایز از برنامه پنجم در نظر گرفته شده است. با این حال، به نظر می‌رسد توجه به راهبردهای عمرانی و زیرساختی، محرومیت‌زدایی و پاسخ به نیازهای اساسی بیشتر بر این برنامه‌ها سایه افکنده است و مسئله توسعه روستایی با نگاهی انسان‌محور می‌تواند زمینه را برای ارتقای بهتر آن فراهم نماید.