تصحیح انتقادی رسالۀ آداب‌الصوفیة از ابوالقاسم قشیری

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 دانش‌آموختۀ دکترا، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22059/jitp.2023.362437.523420
چکیده

تصوّف بر مدار آداب تکوین یافت و استوار شد. آداب رفتاری برخاسته از کتاب، سنّت و سیرۀ مشایخ است که با پیش‌زمینۀ شخصی-اجتماعی جزء سلوک شمرده می‌شود و در ارتباط با خود (نفس)، حق (أدب مع الله) و خلق تعریف و طبقه‌بندی می‌شود. ابوالقاسم قُشَیری نیشابوری (376-465ق) در «آداب‌الصوفیه» بعضی از این آداب را به اختصار برشمرده‌است. وجه اهمّیت آداب‌الصوفیه علاوه بر شناخت منظومۀ فکری قشیری، به عنوان یکی از ائمۀ تاثیرگذار صوفیه، در دانستن پسندهای خانقاهیان آن روزگار و همچنین چگونگی تطوّر مفاهیم عرفانی است. این رسالۀ تعلیمی کم‌برگ، باوجودِ اهمیت بسیار و یادکرد فهرست‌نگاران متقدّم و متأخّر از آن، تاکنون معرفی و تصحیح نشده‌است که با دست‌یابی به دو نسخۀ کامل و کهن از نیمۀ اول قرن هشتم، این مهم صورت گرفت. پژوهش حاضر کوشیده‌است تا با گذری اجمالی بر پیشینۀ سنّت نگارش آداب‌الصوفیه‌، به معرفی این رساله و نسخه‌شناسی آن بپردازد و متنی مصحَّح و منقّح از آن عرضه کند.