استدلال اخلاقی سورلی بر وجود خدا و پاسخ به مبانی فکری کانت در اتحاد قلمرو اخلاق و طبیعت
نویسندگان
1 کارشناس ارشد فلسفۀ دین، دانشگاه تهران
2 دانشیار گروه فلسفۀ دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jpht.2015.53962چکیده
یکی از معروفترین براهین اثبات وجود خدا در سدههای اخیر، استدلال اخلاقی امانوئل کانت است. کانت برای محافظت از اطلاق حکم عقل عملی، که همانا دستیابی توأمان شادکامی و فضیلت است، خدایی را فرض میکند که با پیوند دادن دو قلمرو متفاوت اخلاق و طبیعت، این خیر کامل را محقق کرده است. اما منتقدان این استدلال معتقدند که کانت تنها برای معنادار کردن تجربۀ اخلاقی انسان، چنین چیزی را عملاً فرض کرده است و این ادعا برهانی برای وجود خدا نیست. از اینرو برخی از متفکران براهین اخلاقی نوینی پدید آوردند. یکی از این براهین، استدلال اخلاقی از طریق عینیت ارزشهای اخلاقی است. ویلیام سورلی با اثبات عینی بودن ارزشهای اخلاقی، ذهنی عالی را بهعنوان ضرورتی منطقی برای تحقق این وجود عینی ارزشهای اخلاقی ثابت میکند و با نگاه ویژۀ خود به این استدلال، ادعا میکند که نه تنها برهانی نظری بر وجود خداوند فراهم آورده، بلکه توانسته است از اتحاد قلمرو طبیعت و اخلاق، تحت یک واقعیت یکپارچه حمایت کند. ما در این مقاله، استدلال اخلاقی مذکور را تقریر و بررسی خواهیم کرد.