جستاری تطبیقی در مفهوم بداء از منظر متکلمان مسلمان و کتاب مقدس
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار، گروه معارف اسلامی دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jitp.2023.357587.523407چکیده
«بداء» در اصطلاح به معنای تغییر مقدّرات در قضای مشروط الهی از سوی خداوند بر اساس برخی حوادث و تحت شرایط و عوامل ویژه است. این آموزه از ویژگی های تفکر شیعی می باشد که اعتقاد به آن در روایات معصومین (علیهمالسلام) جایگاه ویژهای داشته و مصادیق عینی فراوانی از قرآن و احادیث آن را تأیید میکند. هرچند که گروهی از اهل سنت، شیعیان را به دلیل داشتن چنین اعتقادی نکوهش کردهاند؛ اما طبق بررسی ها و نتایج حاصل از انجام این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و بر اساس منابع کتابخانهای انجام شده، موضوع بداء و نقش اعمال نیک و اعمال ناشایست بر تغییر مقدّرات در قضای مشروط الهی علاوه بر قرآن کریم، سنت نبوی مندرج در نصوص دینی فریقین و روایات معصومین علیهم السلام، در موارد متعدد از کتاب مقدس نیز مطرح گردیده که در این تحقیق به ده نمونه از آن اشاره شد. این موضوع نشان میدهد که اعتقاد به بداء، همانطور که در حدیثی از امام صادق (ع) به آن اشاره شده، از مشترکات ادیان ابراهیمی بوده و دارای اصالتی کهن در متون مقدس است.
