فهم دولت پاتریمونیال وگفتمان انتقادی شعرای مشروطه با تأکید بر روش جستاری اسپریگنز

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران.

2 دکتری علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
چکیده

انقلاب مشروطة ایران را می‌توان به مثابه آغازگاه اندیشه‌ای برای پایان حکومت‌های استبدادی سنّتی تلقّی نمود. صرف‌نظر از موفقیت‌آمیز بودن یا نبودن مشروطه، مسئله‌ای که حائز اهمّیّت است، گفتمان انتقادی طیف‌هایی است که به نحوی تهییج‌گر و به نوعی ایدئولوگ‌های مشروطه‌خواهان بوده‌اند. در این میان می‌توان روشنفکران، بازاریان، روحانیت، نویسندگان، شعرا را ذکر نمود. آنان ضمن انتقاد از پاتریمونیالیسم دولت حاکم، در خلال اندیشه‌های خود، برای رهایی و آزادی کشور و نیز ترسیم آینده روشن کشور تلاش‌های فراوانی نمودند. به همین سبب، نویسندگان در مقالةکنونی با بهره‌گیری ازروش جستاری اسپریگنز مساعی خود را معطوف به بررسی دولت پاتریمونیال عهد مشروطه و در ادامه تبیین گفتمان انتقادی سه تن از شعرای این عصر یعنی ادیب‌الممالک فراهانی، وحید دستگردی و ملک‌الشعرای بهار نموده‌اند. بر این اساس، در مرحلة اول یا مشاهده و شناسایی مشکل به تعبیر این سه شاعر دولت استبدادی و پاتریمونیال حاکم بر جامعة ایران می‌باشد. در مرحلة دوّم یا ریشه‌یابی مشکل، عدم تحقق وحدت در جامعة ایران و حضور نیروهای بیگانه در کشور مطرح می‌گردد. در مرحلة سوّم یا ترسیم نظم آرمانی، سه مفهوم آزادی، عدالت و وطن‌پرستی ایده‌آلیسم سه شاعر مذکور می‌باشد. سرانجام در مرحلة چهارم یا طرح راه‌‌‌‌حل و درمان، سه شاعر به مسألة مشروطه‌خواهی و پارلمان (مجلس) تأکید می‌نمایند.