فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عوامل متعددی ازجمله گسترش خانه‌های دوم، باعث تغییر کاربری اراضی کشاورزی و تبدیل آنها به مسکونی (خانه‌های دوم) می‌شود. این امر باعث از دست رفتن اراضی و یا کاهش فعالیت‌های کشاورزی می‌شود. با عنایت به نقش کشاورزی در تأمین امنیت غذایی، به‌کارگیری مدیریت محیطی در نواحی روستایی به‌منظور محافظت از اراضی کشاورزی و منابع طبیعی برای بهره‌برداری پایدار از اراضی کشاورزی ضروری است. ازاین‌رو آموزش مدیریت محیطی یکی از اولویت‌های مدیریت راهبردی کشورها قلمداد شده و بررسی تأثیر آن بر ممانعت از تغییر اراضی کشاورزی و تبدیل آن به خانه‌های دوم از اولویت بالایی برخوردار است. محدوده موردمطالعه نیز به دلیل وجود شرایط آب و هوایی مناسب و چشم‌اندازهای زیبای کوهستانی، در طول چند دهه اخیر بر اثر گسترش خانه‌های دوم، با تغییر کاربری اراضی روبه گسترشی مواجه بوده است. این پژوهش که با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی انجام پذیرفته، نقش آموزش مدیریت محیطی در حفاظت از اراضی کشاورزی در مناطق روستایی در معرض گسترش خانه‌های دوم شهرستان شمیرانات را مطالعه می‌نماید. اطلاعات لازم با استفاده از سه پرسشنامه خانوار ساکن، صاحبان ویلا و مدیران محلی به‌دست‌آمده است. نتایج نشان می‌دهد که با وجود این‌که مدیریت محیطی روستایی نقش مؤثری در ممانعت از تغییر اراضی کشاورزی شهرستان شمیرانات دارد، ولی به آموزش مدیریت محیطی آن‌طور که شایسته است توجه نشده، درنتیجه طی سال‌های 35 تا 93 ساخت خانه‌های دوم روندی افزایشی داشته و اراضی کشاورزی و باغات و مراتع روندی کاهشی داشته‌اند، به‌طوری‌که نسبت اراضی مسکونی از 23/0 به 54/2 درصد و اراضی کشاورزی و باغات از 54/8 به 44/7 درصد رسیده است. ازاین‌رو ارتقای عملکرد مدیران محلی برای مقابله با تغییر کاربری اراضی مستلزم آموزش مدیران محلی در این زمینه است.