اثرات باز بودن اقتصاد، نوآوری و فناوریهای نوین بر محیطزیست (مطالعه کشورهای درحالتوسعه و توسعهیافته)
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار، گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران
3 گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
4 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.30473/ee.2024.70297.2705چکیده
در این پژوهش اثرات باز بودن اقتصاد، نوآوری و فناوریهای نوین بر محیطزیست در 32 کشور درحالتوسعه و توسعهیافته طی سالهای 2022-1997 بر اساس الگوی خودتوضیحی با وقفهای گسترده پنل بررسی و موردسنجش قرار گرفت. نتایج حاصل از تحقیق حاضر نشان میدهد که در کشورهای درحالتوسعه؛ متغیرهای رشد تولید ناخالص و مجذور رشد تولید ناخالص داخلی تأثیر مثبتی بر انتشار گاز کربن دیاکسید دارند و نتایج پژوهش بیانگر رد فرضیه کوزنتس زیستمحیطی برای کشورهای مذکور میباشد درحالیکه ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺮآورد ﻣﺪل برای کشورهای توسعهیافته بیانگر آن است که مجذور رشد تولید ناخالص داخلی تأثیر منفی و معناداری بر انتشار گاز کربن دیاکسید دارد و تأییدکننده فرضیه کوزنتس زیستمحیطی برای کشورهای توسعهیافته است. همچنین نتایج حاصل از تحقیق حاضر برای کشورهای درحالتوسعه نشان میدهد که تأثیر حجم تجارت خارجی به GDP و نوآوری و فناوری، دارای اثر منفی و معناداری بر انتشار گاز کربن دیاکسید دارند درحالیکه برای کشورهای توسعهیافته، اثر حجم تجارت خارجی (حاصل جمع صادرات و واردات) به GDP، بر انتشار گاز کربن دیاکسید مثبت و معناداری بوده است. نتایج ضریب جمله تصحیح خطا برای کشورهای درحالتوسعه، نشاندهنده وجود رابطه بلندمدت معناداری بین متغیرهای الگو است و اثر یک شوک بر متغیر انتشار گاز کربن دیاکسید در کوتاهمدت حدود دو دوره زمان به طول خواهد انجامید و پسازآن، رابطه کوتاهمدت نیز در مسیر رابطه تعادلی بلندمدت قرار خواهد گرفت درحالیکه ضریب جمله تصحیح خطا برای کشورهای توسعهیافته، نشاندهنده وجود رابطه بلندمدت معناداری بین متغیرهای الگو است. بهگونهای که انتظار میرود، در هر دوره حدود 42/0 واحد انحراف رابطه کوتاهمدت از مسیر بلندمدت تعدیل شود. ضریب یادشده در این مدل نشاندهنده سرعتپایین تعدیل به سمت رابطه تعادلی بلندمدت برای کشورهای توسعهیافته است. بر اساس این، اثر یک شوک بر متغیر انتشار گاز کربن دیاکسید برای کشورهای توسعهیافته در کوتاهمدت حدود چهار دوره زمانی طول خواهد کشید. حمایتهای تشویقی؛ مالی و مالیاتی جهت توسعه و استفاده از فناوریهای پاک و پایدار برای کاهش آلودگی محیطزیست توصیه و پیشنهاد میگردد.