پیوندهای تترلی؛ مطالعه‌ای بر اساس لاپلاسی چگالی الکترونی و اتم‌های کوانتومی برهم‌کنش‌کننده

نویسندگان

1 دانشکده شیمی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران، 83111-84156

2 دانشکده شیمی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران، 83111-84156

doi
10.22036/cr.2021.268952.1139
چکیده

: پیوند تترل برهمکنشی غیرکوالانسی است که میان مولکولی دارای اتم تترل (اتم‌های گروه 14 جدول تناوبی) و یک گونه الکترون دهنده رخ می‌دهد. در این پژوهش، کمپلکس‌های FH3 T⋯NCH و ClH3 T⋯NCH (که در آنها T یکی از اتمهای C، Si یا Ge می‌باشد) به به عنوان‌ مثال‌هایی از پیوند تترل مورد بررسی قرار می‌گیرد. توزیع لاپلاسی چگالی الکترونی این کمپلکس‌ها نشان می‌دهد که می‌توان پیوندهای تترل را - همچون پیوندهای هالوژنی و نیکوژنی- در دسته برهمکنش‌های "لومپ-هول" طبقه بندی نمود. در لایه ظرفیت اتم تترل این مولکول‌ها، ناحیه‌ای با تهی شدگی الکترون (هول) وجود دارد که می‌تواند با لومپ (ناحیه انباشتگی الکترون) در NCH برهمکنش جاذبه ایجاد کند. بررسی برهمکنش‌ها در مقیاس اتمی و بر پایه‌ی روش IQA نشان می‌دهد که برهمکنش جفت اتم‌های تترل-نیتروژن عمدتا جاذبه الکتروستاتیکی می‌باشد و اثرات کوانتومی سهم ناچیزی در جاذبه میان این اتم‌ها بازی می‌کنند. برهمکنش‌ میان اتم نیتروژن NCH و هیدروژن‌های FH3 T نیز نقش پر رنگی در تشکیل کمپلکس‌های تترل بازی می‌کنند. این برهمکنش‌ها در کمپلکس کربن از طریق جاذبه الکتروستاتیک کلاسیکی به تشکیل برهمکنش کمک می‌کنند، در حالیکه در کمپلکس‌های سیلیسیم و ژرمانیم با سهم کوانتومی خود منجر به پایداری بیشتر کمپلکس می‌شوند.