اتّحاد عاقل و معقول در المبدأ والمعاد ابنسینا: تحلیل و تصحیح انتقادی متن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، مؤسّسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران
2 استادیار گروه مطالعات ابنسینا، مؤسّسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران؛
doi
10.22059/jitp.2022.341732.523343چکیده
ابنسینا در کتاب المبدأ والمعاد خود، اتّحاد عاقل و معقول را به صورت برهان بیان کرده است. این برهان بهطور اختصاصی در این کتاب مطرح شده است. بر پایه شواهد نسخهشناختی و مستندات تاریخی، انتساب این کتاب به ابنسینا مسلّم است. پس از سنجش نتایج این برهان با عبارات آثاری دیگر از ابنسینا مانند الشفاء، النجاة، الإشارات والتنبیهات و المباحَثات میتوان دریافت که ابنسینا اتّحاد عاقل و معقول را به معنایی متفاوت از آنچه فرفوریوس میانگاشته، پذیرفته است. این اتّحاد که در آثار ابنسینا از دو جنبه طبیعی و مابعدالطبیعی مطرح شده است دارای وجه اشتراک و اختلاف با اتّحاد مادّه و صورت است. در این مقاله (1) تصحیح انتقادی متن ارائه شده است؛ (2) برهان اتحاد عاقل و معقول بر اساس سنجش با دیگر آثار ابن سینا تبیین شده است؛ (3) محتوای دستنوشت المبدأ والمعاد در کتابخانه دانشگاه لیدن (شماره 1020a)، که حاوی متنی متفاوت از سایر دستنوشتها در خصوص این بحث است، تحلیل انتقادی شده است.
