بررسی تطبیقی تئوری دلالت و اثبات ذات فردی در آراء کریپکی و علامه طباطبایی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه شیراز
2 دانشیاربخش فلسفه، دانشکده الهیات، دانشگاه شیراز،
doi
10.22059/jitp.2022.328315.523305چکیده
اثبات ذات فردی برای اشیا، مسألهای هستیشناختی است که ریشه در آرای فلاسفۀ یونان دارد. ذاتگرایی ارسطویی؛ اوصافی ضروری را برای اشیا ثابت میکند که ذات شیء وابستۀ به آنها بوده و با تغییر آنها ذات شیء از بین میرود. کریپکی با ارائۀ نظریۀ علّی دلالت، اسم خاص را دالّ ثابت میداند. دالّ ثابت بودن اسم خاص بدین معناست که مدلول اسامی خاص در تمامی جهانهای ممکن ثابت است؛ یعنی در هر مدلول، امری وجود دارد که در تمامی حالات و فروض ثابت میماند و این به معنای اثبات ذات فردی برای اشیاست. مقالۀ حاضر، با روش تحلیلی - تطبیقی و با هدف مقایسۀ آرای کریپکی و علامه طباطبایی، سعی در تبیین مفهوم ذاتگرایی در دو سنت فلسفۀ تحلیلی و فلسفۀ اسلامی دارد. ذات فردی از منظر علامه طباطبایی در سنت فلسفۀ اسلامی و با گذر از ماهیتگرایی به اصالت وجود معنا مییابد. نظرات علامۀ طباطبایی و کریپکی علیرغم شباهتی که در اثبات ذات فردی برای اشیا دارند، به دلیل تعلق داشتن به سنتهای فلسفی متفاوت، تفاوتهای بنیادین و پارادیمیک با یکدیگر دارند.