تبیین اهداف تربیت اسلامی نوجوانان با رویکرد مسئولیت‌پذیری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته فلسفه تعلیم و تربیت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
چکیده

از نیازهای اساسی انسان برای شناخت و قرارگیری در مسیر صحیح تربیت و پذیرش مسئولیت در زندگی، آشنایی با هدف است. زیرا بدون شناخت هدف امکان انحراف از مسیر صحیح تربیت وجود دارد. ازهمین‌رو، اولین شرط هماهنگی فعالیت­های تربیتی، داشتن هدف است که می­باید برنامه­ها و فعالیت­های مربوط را هدایت کند. لذا ضروری است که برنامه­ریزان تعلیم‌وتربیت، هدف از تربیت متربیان را مشخص نمایند. زیرا اهداف تربیت در هر مکتبی، کمال مطلوب آدمی است و تمام فعالیت­های او متأثر از آنهاست. پژوهش حاضر به‌منظور تدوین اهداف تربیت اسلامی نوجوانان باتأکیدبر رویکرد مسئولیت­پذیری انجام شده است که ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش، تحلیل محتوای کیفی است. جامعه آماری قرآن و روایات (شامل کتاب­های منبع در زمینه حدیث و روایت) است. در این پژوهش ابتدا داده­های موردنیاز از بررسی متون اسلامی استخراج شد. سپس تحلیل داده­ها در سه مرحله­ی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفته و در مراحل بعد مقوله­بندی، یکپارچه­سازی و پالایش انجام شده و مقوله مرکزی به نام «اهداف تربیت اسلامی نوجوانان با رویکرد مسئولیت­پذیری» حاصل شد. یافته­های تحقیق حاکی از آن بود که مهم‌ترین اهداف تربیت اسلامی با رویکرد مسئولیت­پذیری عبارتند از: اهداف اعتقادی شامل: پرستش و عبادت خدای یگانه (ادای فرایض، تقوا، سپاس‌گزاری)؛ اهداف اقتصادی شامل: روحیه کار و معاش، انفاق؛ اهداف فرهنگی شامل: خودباوری، مشارکت و همکاری در فعالیت­های گروهی، پاسداری از قداست و روابط خانواده، تعاون، روحیه امر‌به‌معروف و نهی‌ازمنکر به‌عنوان وظیفه‌­ای همگانی، تقویت روحیه نظم و انضباط؛ اهداف علمی آموزشی شامل: تقویت روحیه تعقل، تحقیق و تفکر، پرورش روحیه تعلیم وتعلم مستمر، پرورش روحیه مشارکت و همکاری در فعالیت­های گروهی و پرورش روحیه کتابخوانی و مطالعه.