تبیین اهداف تربیت اسلامی نوجوانان با رویکرد مسئولیتپذیری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته فلسفه تعلیم و تربیت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
چکیده
از نیازهای اساسی انسان برای شناخت و قرارگیری در مسیر صحیح تربیت و پذیرش مسئولیت در زندگی، آشنایی با هدف است. زیرا بدون شناخت هدف امکان انحراف از مسیر صحیح تربیت وجود دارد. ازهمینرو، اولین شرط هماهنگی فعالیتهای تربیتی، داشتن هدف است که میباید برنامهها و فعالیتهای مربوط را هدایت کند. لذا ضروری است که برنامهریزان تعلیموتربیت، هدف از تربیت متربیان را مشخص نمایند. زیرا اهداف تربیت در هر مکتبی، کمال مطلوب آدمی است و تمام فعالیتهای او متأثر از آنهاست. پژوهش حاضر بهمنظور تدوین اهداف تربیت اسلامی نوجوانان باتأکیدبر رویکرد مسئولیتپذیری انجام شده است که ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش، تحلیل محتوای کیفی است. جامعه آماری قرآن و روایات (شامل کتابهای منبع در زمینه حدیث و روایت) است. در این پژوهش ابتدا دادههای موردنیاز از بررسی متون اسلامی استخراج شد. سپس تحلیل دادهها در سه مرحلهی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفته و در مراحل بعد مقولهبندی، یکپارچهسازی و پالایش انجام شده و مقوله مرکزی به نام «اهداف تربیت اسلامی نوجوانان با رویکرد مسئولیتپذیری» حاصل شد. یافتههای تحقیق حاکی از آن بود که مهمترین اهداف تربیت اسلامی با رویکرد مسئولیتپذیری عبارتند از: اهداف اعتقادی شامل: پرستش و عبادت خدای یگانه (ادای فرایض، تقوا، سپاسگزاری)؛ اهداف اقتصادی شامل: روحیه کار و معاش، انفاق؛ اهداف فرهنگی شامل: خودباوری، مشارکت و همکاری در فعالیتهای گروهی، پاسداری از قداست و روابط خانواده، تعاون، روحیه امربهمعروف و نهیازمنکر بهعنوان وظیفهای همگانی، تقویت روحیه نظم و انضباط؛ اهداف علمی آموزشی شامل: تقویت روحیه تعقل، تحقیق و تفکر، پرورش روحیه تعلیم وتعلم مستمر، پرورش روحیه مشارکت و همکاری در فعالیتهای گروهی و پرورش روحیه کتابخوانی و مطالعه.