فرار مغزها و کیفیت حکمرانی با تاکید بر پدیده سیاست‌زدگی در ایران معاصر

نویسندگان

1 دکترای فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز ، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته علوم سیاسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس تهران،تهران، ایران

doi
چکیده

نوشتار حاضر ضمن بررسی مفهوم فرار مغزها و رویکردها و الگوهای حاکم بر این پدیده، به واکاوی علل فرار مغزها در ایران با تاکید بر عوامل سیاسی (حکمرانی نامطلوب و پدیده سیاست‌زدگی) و ارائه راهکارهایی جهت کاهش این امر پرداخته است. این پژوهش با روش توصیفی-‌تحلیلی و با مراجعه به منابع کتاب‌خانه‌ ای انجام شده‌است. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، خروج نخبگان از کشور که معمولا هزینه تربیت آنها بسیار زیاد می‌باشد، زیان-های غیر‌قابل جبرانی به آن‌ها وارد می‌کند. پدیده فرار مغزها در ایران بنا به دلایل مختلف اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و‌... در سال‌های اخیر فراگیر و گاهاً بحران‌زا شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که به لحاظ سیاسی، پدیده فرار مغزها حاصل سیاست‌زدگی و حکمرانی نامطلوب می‌باشد که خود معلول مداخله امر سیاسی بر روابط اجتماعی است. این موضوع منجر به در اولویت قرار گرفتن منافع شخصی و یا دسته‌ایِ گروه حاکم شده و به این ترتیب مانع برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری منطقی و اصولی می‌شود. تا زمان حاکم بودن چنین روندی، حکومت از شاخصه‌های حکمرانی خوب (‌شفافیت و پاسخگویی، ثبات سیاسی و عدم خشونت، اثربخشی دولت،کیفیت تنظیم‌گری قوانین، تامین قضایی، کنترل فساد) فاصله می‌گیرد که خود پیامدهایی هم‌چون فرار مغز‌ها را به دنبال خواهد داشت.