فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقد بوم­‌گرا به بررسی رابطه­ انسان با محیط‌زیستش می­پردازد؛ رابطه‌­ای که در طول تاریخ دچار دگرگونی‌­هایی شده است که یکی از علل چنین دگرگونی‌­ای گفتمان استعمار بوده که در مجموعه داستانی غریبه­‌ها و پسرک بومی نیز نمود بارزی دارد. در این پژوهش به تحلیلی از تأثیر گفتمان استعمار بر محیط‌زیست در مجموعه داستانی غریبه­‌ها و پسرک بومی از احمد محمود پرداخته شده است تا در دادن آگاهی به انسان­‌ها در رفتار با محیط‌زیست گامی هرچند اندک برداشته باشد. ازاین‌رو به روش توصیفی- تحلیلی با استفاده از رویکرد میان‌­رشته‌­ای، بر اساس گفته فوکو در این مجموعه داستانی به‌جای سرچشمه‌­های قدرت به پیامدهای آن پرداخته شده است تا تأثیرات مخرب گفتمان استعمار را بر محیط طبیعی و انسانی بررسی کند؛ زیرا چنین دیدی است که برای جامعه انسانی ما که دچار بحران­‌های زیست‌‌محیطی شده، در راستای آگاهی در رفتار مناسب با محیط‌زیست ضروری می‌­نماید. نتایج پژوهش در مجموعه­ داستانی غریبه‌­ها و پسرک بومی حاکی از این است که گفتمان استعمار محیط‌زیست را به سوژه‌­ای مقهور قدرت تبدیل کرده و آن را از ابژگی خود دور ساخته و با دور شدن طبیعت از جایگاه ابژگی‌­اش آلودگی‌‌هایی را رقم‌زده که معضلاتی را برای زندگی انسان به همراه داشته است. درواقع انسان و محیط‌زیست محملی برای اعمال قدرت گفتمان استعماری بوده است که ما نمود آن را در مقولاتی چون آلودگی آب‌وهوا، بر هم زدن تعادل زیست‌محیطی، کمبود بارش، قطع درختان نخل، فرسایش خاک، جدایی انسان از طبیعت، دور شدن آرامش از زندگی انسان­‌ها، آلودگی صوتی و تصویری، فقر، بیکاری، مهاجرت، ایجاد تنش و منازعات میان افراد، نادیده گرفتن بنیان­‌های ملّی و حماسی، ایجاد فاصله طبقاتی و کاهش امید به زندگی می­‌بینیم. در کل جامعه، اقتصاد و اکولوژی در این مجموعه داستانی به تأثیرپذیری از گفتمان استعمار معیاری ناکارآمد برای توسعه پایدار بوده­اند؛ چون همگام با آن حرکت نکرده­‌اند؛ بلکه در تقابل با آن بوده‌­اند.