ارائه الگوی آموزش زمینه محور در درس علوم تجربی دوره ابتدایی با تأکید بر حفظ محیط‌زیست

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم تربیتی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران‏

2 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اراک، ایران

3 استادیار گروه علوم تربیتی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

doi
10.30473/ee.2023.67687.2632
چکیده

هدف این پژوهش، ارائه الگوی آموزش زمینه محور در درس علوم تجربی دوره ابتدایی با تأکید بر ‏حفظ محیط‌زیست‏ است که با استفاده از رویکرد مبتنی ‏بر نظریه‌پردازی داده ‏بنیاد به‌صورت کیفی اجرا شده است. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده و تجزیه‌وتحلیل اطلاعات به ‏روش استراوس و کوربین و مدل پارادایمی ‏انجام گرفت. نمونه‌گیری به روش نظری بود که بر مبنای آن 25 مصاحبه با معلمان ابتدایی استان مرکزی‏‎‏ انجام ‏یافت. نتایج داده‌­های به‌دست‌آمده از مصاحبه‌ها طی فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی، ‏به ایجاد نظریه داده بنیاد در حوزه آموزش مبتنی بر زمینه در ‏درس علوم تجربی ‏دوره ‏ابتدایی منجر شد. جهت تعیین روایی از متخصصین موضوع و آگاه به موضوع علوم تجربی استفاده شد و برای تعیین پایایی از بازآزمون و توافق درون موضوعی استفاده گردید که مقدار 84/0 به دست آمد. الگوی پیشنهادی در این پژوهش شامل ابعاد ‏و مؤلفه­‌های مؤثر، موانع و راهبردها، شرایط على، زمینه‌ای، واسطه‌ای و عناصر تشکیل‌دهنده است که پدیده محوری، پیامدها و راهبردها را نشان می‎­‎دهد. بر اساس ‏بررسی به‌عمل‌آمده آموزش مبتنی بر زمینه در درس ‏علوم تجربی ‏ با تأکید بر محیط‌زیست چندبخشی ‏است که متأثر از مجموعه‌­ای از عوامل سخت‌افزاری و نرم‌افزاری ‏است؛ بنابراین اگر امروزه آموزش مبتنی بر زمینه در درس علوم تجربی ‏دوره ‏ابتدایی به این مهارت­ها مجهز نشوند، حفظ محیط‌زیست محقق نخواهد شد؛ بنابراین یکپارچگی ‏این عوامل در ‏درس علوم تجربی ‏دوره ‏ابتدایی می­‌تواند در حفظ، افزایش و گسترش سواد زیست‌محیطی دانش­آموزان کمک‌کننده باشد.‏