طراحی و اعتباریابی برنامه اصلاح رفتار پایدار مصرف بهینه برق براساس رویکرد بازاریابی اجتماعی اجتماعمحور
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی عمومی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 استاد گروه روانشناسی بالینی و عمومی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه علامه طبابایی، تهران، ایران.
3 استاد گروه روانشناسی بالینی و عمومی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
4 استاد گروه سنجش و اندازهگیری، دانشکده علوم تربیتی و ورانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.30473/ee.2024.68765.2663چکیده
هدف این پژوهش طراحی و اعتباریابی یک برنامه بازیوارسازی برای اصلاح رفتار پایدار بر اساس رویکرد بازاریابی اجتماعی اجتماعمحور (CBSM) و بررسی اثربخشی آن بر میزان مصرف برق است. ابتدا برنامه بازیوارسازی برای اصلاح رفتار مصرف برق مشترکان خانگی بر اساس CBSM طراحی و بر اساس نظر ده متخصص اعتباریابی انجام شد. مرحله دوم بهصورت تک موردی با طرح سری زمانی منقطع بود. جامعه آماری مشترکان خانگی برق شهر تهران و نمونه سه خانواده بودند که به شیوه در دسترس انتخاب شدند. دادههای مصرف برق، ماهیانه گردآوری شد. خط پایه از تیر 1395 تا اسفند 1399، مداخله از فروردین 1400 تا آذر 1400 و پیگیری از دی 1400 تا خرداد 1402 بود. سرانه مصرف برق مشترکان خانگی برق شهر تهران در همین بازههای زمانی بهعنوان گواه در تحلیلها استفاده شد. اندازه اثر با روش «کاهش میانگین از خط پایه» محاسبه شد. تحلیل کلی دادههای سری زمانی و معناداری تغییرات با روش تحلیل سری زمانی منقطع و مدل میانگین متحرک یکپارچه خودرگرسیونی (ARIMA) در نرمافزار SPSS 26 انجام شد. شاخصهای CVR و CVI بالای 9/0 شدند که گویای اعتبار برنامه هستند. محاسبه اندازه اثر از کاهش مصرف خانواده یک و دو بعد از آغاز مداخله حکایت داشت و بیشتر کاهش مصرف مربوط به مرحله پیگیری است. بر اساس تحلیل سری زمانی منقطع فقط کاهش مصرف خانواده یک که مشترک پرمصرفی بود معنادار شد. میتوان گفت که برنامه دارای اعتبار است. مطالعه بیشتر اثربخشی آن با لحاظ کردن محدودیتهای این پژوهش بهویژه در خانوارهای پرمصرفی که در مرحله پیش عمل قرار دارند توصیه میشود.