مؤلفههای ارشادگری، براساس تحلیل مضامین متون اسلامی
نویسندگان
1 استاد آموزش پرستاری، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله (عج)، تهران، ایران
2 استادیار مدیریت آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشیار مرکز تحقیقات علوم رفتاری، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله (عج)، تهران، ایران
doi
چکیده
تحقق اهداف فردی، سازمانی ـ نهادی و اجتماعی تعریفشده برای هر نظام آموزشی و درعینحال غلبه بر چالشهای آن نهایتاً به توسعه شناختی، مهارتی و نگرشی فراگیران، وابسته است. ارشادگری بهعنوان یکی از راهبردهای رویکرد تعاملی در یادگیری، با هدف کمک به فراگیر و حمایت او، درجهت دستیابی به اهداف آموزشی نقش مهمی ایفا میکند. هدف تحقیق حاضر، استخراج مؤلفههای ارشادگری در متون اسلامی است. با استفاده از روش تحلیل مضمون، نمونهای از آیات، اقوال، سیرههای عملی و دستورالعملهای انعکاسیافته در قرآن و نیز احادیث نقلشده از ائمه معصومین(ع) در کتب معتبر تعلیموتربیت اسلامی و گزارشهای تحقیقاتی به شیوه نظری انتخاب، تحلیل و مفاهیم شکلدهنده ارشادگری استخراج شدند. تحلیل دادهها در طی سه مرحله و با کاربرد روش تحلیلی اشتراوس و کوربین انجام شد. در مرحله اول؛ تعاریف، مفاهیم و ویژگیها بررسی و بیش از 300 کد اولیه شناسایی و در مرحله دوم این کدها، درقالب دستههای بزرگتر مفهومی، ذیل 25 مقوله اصلی طبقهبندی شدند. با همسنجی و یکپارچهسازی این مقولهها، نه مضمون محوری بهعنوان مؤلفههای ارشادگری اسلامی ظهور یافت که شامل اسوگی، چالشانگیزی، مربیگری، مشاوره، حمایتگری، تشویق و تنبیه، تکریم و توجه، حسن خلق و تسهیلگری و شبکهسازی علمی ـ حرفهای بود. این نه مضمون محوری ارتباط تنگاتنگی با هم داشته و در متون اسلامی توأمان ظهور مییابند که سازگار با جامعیت و یکپارچکی ذاتی دستورالعملها، احکام اسلامی و قضایای مطرحشده در متون وابسته است و کاربست این نتایج درعمل به پیوستگی، همخوانی و یکپارچکی جامعه، نظام آموزشی، عاملان آموزشی و فراگیران یاری میرساند.
