سنجش معیار برابری و نابرابری عادلانه از دیدگاه علامه طباطبایی و جان رالز
نویسندگان
1 دانشیار گروه فلسفه دانشگاه اصفهان
2 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان
3 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان
4 استادیار گروه تفسیر دانشگاه معارف قرآن و عترت (علیهم السلام)؛
doi
10.22059/jitp.2021.306693.523215چکیده
برابری و نابرابری مفاهیمی است که همزمان با جهانیشدن، بیشازپیش موردتوجه متفکران قرارگرفته است. در این میان علامه طباطبایی و جان رالز، دو نظریهپرداز عدالت، به این مفاهیم توجه ویژه نمودهاند. پژوهش حاضر از روش مطالعه تطبیقی با هدف دستیافتن به مواضع اختلاف و اشتراک این دو متفکر درباره مفاهیم برابری و نابرابری عادلانه، ریشهیابی این مواضع و سنجش کارایی معیارهای آنان در تبیین رابطه تفاوتها با برابری یا نابرابری حقوق، صورت گرفته است. اهم نتایج بهدست آمده: علامه طباطبایی بر مبنای حقیقت واحد انسانی و رالز با معیار حداقل ظرفیت شخصیت اخلاقی بر برابری افراد در برخورداری از حق تأکید نمودهاند. در نظر هر دو برخی نابرابریها عادلانه است؛ علامه طباطبایی، نقش فرد در برآوردن نیازهای جامعه و رالز، سود بیشتر کم برخوردارترینها را ملاک قرارداده است. بر مبنای هر دو، برابری متأثر از تفاوتهای اکتسابی و طبیعی نیست، البته در دیدگاه رالز اندک افرادی از حقوق پایه محروماند.