پهنه‌بندی مکانی تغییرات عناصر موجود در ذرات گرد و غبار حوضه آبریز دریاچه ارومیه

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 دانشیار، گروه مهندسی شیمی و محیط‌زیست، دانشکده علوم جوی و هیدرولوژی، دانشگاه آریزونا، آریزونا، آمریکا

doi
10.22059/jesphys.2019.281978.1007122
چکیده

خشک شدن سطح وسیعی از دریاچه ارومیه و تشکیل مناطق مستعد به فرآیندهای فرسایش بادی و رخدادهای گرد و غبار می­تواند باعث گسیل ذرات معلقی شود که بر شیمی جو و ترکیبات آب باران این حوضه آبریز تأثیرگذار باشند. جهت پایش آلودگی هوا و بررسی تغییرات کمی و کیفیّ آب باران از نظر عناصر با منشأ دریاچه­ای، 6 نمونه آب باران از مهرماه 1396 تا مهرماه 1397 از رخدادهای هم‌زمان به­صورت رسوب تر از 13 ایستگاه اطراف دریاچه ارومیه شامل ایستگاه­های ارومیه، برده­سور و گلمانخانه در غرب دریاچه، باری، چوپانلوی سلماس و خوی در شمال دریاچه، آق گنبد، ایلخچی و تبریز در شرق دریاچه، آغداش، میاندوآب و کشاورز در جنوب و جزیره اشک در مرکز دریاچه ارومیه در جهت­ها و فاصله­های مختلف از حوضه آبریز دریاچه ارومیه جمع­آوری شد. نتایج آماری حاصل از تجزیه واریانس داده­های به‌دست آمده اختلاف معناداری را بین 13 ایستگاه از نظر غلظت عناصر با منشأ دریایی شامل سدیم (Na)، منیزیم (Mg)، کلسیم (Ca) و پتاسیم (K) نشان داد؛ به‌گونه­ای که ارتباط بین عناصر سدیم، منیزیم و کلسیم نشان‌دهنده منشأ انتشار یکسان این عناصر بوده است. با توجه به نتایج به‌دست آمده بیشترین پراکنش عناصر مورد مطالعه در محدوده حوضه آبریز دریاچه ارومیه در اولین حلقه شعاعی (حداقل فاصله از بستر دریاچه ارومیه) و بیشتر در جهت­های­ جغرافیایی غرب و شمال دریاچه ارومیه مشاهده شد.