فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف تطبیق دیدگاه‌های ابن‌خلدون و سعدی درخصوص عوامل مؤثر بر تربیت و با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی (تحلیل تطبیقی) انجام شده است. براین‌اساس، ابتدا، اندیشه‌های دو متفکر به‌صورت‌کلی معرفی، آنگاه سؤال‌های پژوهش، صورت‌بندی و ارائه شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که به‌طورکلی می‌توان دیدگاه دو متفکر به عوامل مؤثر بر تربیت را پیوسته و مرتبط و شامل سه منظر: زیست‌شناختی، جامعه‌شناختی و روان‌شناختی دانست. دیدگاه ابن‌خلدون و سعدی از جهات نگاه واحد به انسان، اعتقاد به تأثیر محیط، پذیرش طبع  اجتماعی انسان، پذیرش تأثیر حاکمان، اهمیت‌دادن به تأثیر معلم، نگاه به عامل تقلید و تفاوت‌های فردی، تأثیر اوضاع سیاسی و اجتماعی و داشتن نگاه اجتماعی ـ دینی، دارای اشتراک است. همچنین، دیدگاه این دو اندیشمند از جهات تأکید پررنگ سعدی بر عامل وراثت، وسیع‌تربودن گستره تأثیر محیط در دید ابن‌خلدون، داشتن اختلاف در امر تنبیه و کاربردی‌تربودن نگاه ابن‌خلدون به عوامل مؤثر بر تربیت، دارای افتراق است. براساس این یافته‌ها تلاش شد از آموزه‌هایی که می‌توان از ابن‌خلدون و سعدی برای اعمال در نظام تربیتی ایران به‌دست داد، نتایجی، استخراج  و ارائه شود.