تحلیل و نقد نظریه ی «عدم امکان شناخت ذات الهی از منظر فخر رازی»
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجایی
2 استاد فلسفه و کلام دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجایی
3 دانش آموخته دکتری فلسفه و کلام، دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجایی
4 استادیار گروه معارف دانشگاه آزاد واحد اهواز
doi
10.22059/jitp.2021.314026.523244چکیده
پژوهش حاضر به دنبال پاسخگویی به دو سؤال «امتناع شناخت ذات الهی به چه معنا است؟» و «این امتناع چه دلایلی دارد؟» شکل گرفته و در فرآیند پژوهش دادههای زیر به دست آمده است، دلایل فخر مبنی بر شناختناپذیری ذات مخدوش به نظر میرسد چرا که: مبنای غیریت ذات و صفات و وجود ماهیت در خدای متعال قابل خدشه است، اعتقاد بر عدم شناخت کنه ذات مساوی با تعطیل شناخت در مورد موجود بسیط است، تصورناپذیری خدای متعال صحیح است اما ممکن است راههای دیگری برای شناخت وجود داشته باشد، برخی از دلایل نیز مبنی بر مقایسه است و بیشتر جنبهی مثال دارد تا دلیلی مستقل، بنابراین دادهها و نتایج به نظر میرسد فخر رازی در مسئله سیری خطی نداشته و در برخی موارد متمایل به امکان شناخت ذات الهی نیز هست. فخر رازی با ساماندهی نظام شناخت بر مبنی فنا و به دلیل مشکلات موجود در اعتقاد به عدم امکان شناخت ذات، از عدم امکان دست برمیدارد که موضوع پژوهشی دیگر از نگارندگان خواهد بود.