بررسی تطبیقی اندیشه‌های زیبایی‌شناختی علامه محمدتقی جعفری و جان دیویی و استنتاج دلالت‌های آن در تعلیم‌وتربیت

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شاهد

2 نویسنده مسئول دانشیار دانشگاه شاهد

3 دانشیار دانشگاه شاهد

4 دانشجوی دکتری دانشگاه شاهد

doi
چکیده

هدف این پژوهش، مقایسۀ دلالت­های تربیتی زیبایی­شناسی از دیدگاه جعفری و دیویی، به‌منظور دستیابی به فهمی عمیق­تر نسبت به مقولۀ هنر و زیبایی و ابعاد مختلف تربیت زیبایی‌شناختی است. این تحقیق، از نوع نظری بوده و در آن از روش‌های تحلیل مفهومی، استنتاج و تطبیق، استفاده شده است. در این پژوهش با بررسی و مقایسه زیبایی­شناسی ازمنظر جعفری و دیویی، دلالت­های تربیتی زیبایی­شناسی، گردآوری و درنهایت، وجوه اشتراک و افتراق تربیت زیبایی­شناختی آنان مشخص شد. این تحقیق برای دستیابی به اهداف خود این سؤال اساسی را مطرح می‌کند که وجوه اشتراک و افتراق دلالت­های تربیتی زیبایی­شناسی از دیدگاه  جعفری و جان دیویی کدامند؟ و به این نتایج می‌رسد که هردو اندیشمند، در پذیرش ضرورت تربیت زیبایی­شناختی، نگاهی مشترک دارند. هردو در تعریف تربیت زیبایی‌شناختی، هنر را واجد زیبایی و تربیت زیبایی­شناسی را گسترده­تر و دربردارنده تربیت هنری می­دانند. دیویی برای تربیت زیبایی‌شناختی، هویتی فرابرنامه­ای قائل است که با اولویت­بخشی تربیت دینی و اخلاقی نسبت به تربیت زیبایی­شناختی در نگاه جعفری، افتراق دارد. در بحث اهداف نیز، هردو، در هدف غایی مبتنی‌بر رشد ذائقۀ زیبایی­شناسی و اهداف واسطی: پرورش نوآوری، خلاقیت و خیال‌ورزی، اشتراک داشته، ولی درجهت رشد، با هم افتراق دارند. در بحث مربی، متربی و برنامه درسی با وجود اشتراکاتی در نظریات ایشان، مهم­ترین افتراق آنها در توجه به ارتباط انسان با خدا و مبدأ و مقصد هستی است. در بحث روش تدریس نیز هردو، توجه به رغبت و نیاز شاگرد و مبتنی‌بر کشف و جستجو‌بودن روش­ها اذعان دارند، ولی جعفری علاوه‌بر پرسش‌محوری، به روش­هایی که ریشه در آیه‌ای‌بودن هستی در نظر انسان­ها دارد، نیز توجه دارد.