ارزیابی سامانه گسل تلخاب در شکل گیری فرونشست دشت میقان اراک با استفاده از روش مقاومت ویژه الکتریکی
نویسندگان
1 استادیار، گروه زمین شناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه زمین شناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.22044/jrag.2025.15559.1366چکیده
فرونشست زمین یکی از چالشهای جدی در مناطق شهری و روستایی است که میتواند بهطور قابل توجهی بر زیرساختها و محیط زیست تأثیر بگذارد. منطقه مورد پژوهش واقع در منطقه میقان اراک می باشد که، فرونشست ناشی از فعالیتهای انسانی و تغییرات طبیعی، بهویژه در اطراف گسل تلخاب، نگرانیهای زیادی را بهوجود آورده است. گسل تلخاب بهعنوان یکی از ساختارهای زمینشناسی مهم در این منطقه، نقش کلیدی را در شکلگیری و توسعه فرونشست دشت میقان ایفا میکند. در این پژوهش با بهره گیری از روش مقاومت ویژه الکتریکی، موقعیت گسل تلخاب در منطقه شناسایی و آشکارسازی گردید. در این مطالعه، تعداد 30 سونداژ مقاومت ویژه الکتریکی با استفاده از آرایش شلومبرگر در امتداد 3 پروفیل و عمود بر گسل تلخاب برداشت شده است. در ابتدا تفسیر به روش دستی انجام گردید و سپس با کنترل زمینشناسی و استفاده از نتایج تفسیرهای دستی جهت بدست آوردن اطلاعات کلی و کیفی از وضعیت زیر سطح زمین، تفسیر کیفی دادههای حاصله انجام شده و نهایتاً برای معکوسسازی دوبعدی، دادهها وارد نرمافزارRes 2 Dinv شده تا مدل وضعیت زمینشناسی زیرسطحی منطقه مورد بررسی قرار گیرد. در نهایت با استفاده از کلیه اطلاعات جمع آوری شده و تفسیر و تحلیل های صورت گرفته، نتایج مدلسازی مورد ارزیابی قرار گرفتند و محل ناپیوستگیها و گسلها با تقریب خوبی مشخص شدند. بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد نتایج حاصل از تفسیر مقاطع، بیانگر وجود گسل هایی به موازات یکدیگر هستند که در طی عملیات مقاومت ویژه الکتریکی شناسایی گردیده که در نقشه های زمین شناسی منطقه رخنمون نداشته اند. از اینرو گسل تلخاب بهعنوان یک سامانه گسلی فعال، میتواند باعث تغییرات در فشار آب و در نتیجه فرونشست در منطقه شود.