طبیعت شناسی سعدی و دلالتهای آن در اهداف تربیت عقلانی
نویسندگان
1 دانشگاه شهید باهنر کرمان
2 دانشگاه باهنر کرمان
3 دانشگاه شهید باهنرکرمان
doi
چکیده
هدف این پژوهش، تبیین دیدگاه سعدی در زمینۀ اهداف تربیت عقلانی در ارتباط انسان با طبیعت است. برای رسیدن به این هدف از روش توصیفی ـ تحلیلی در قالب پژوهش نظری استفاده شده که از طریق مطالعات کتابخانهای، استخراج، استنباط و استنتاج مرتبط با آنها، انجام شده است. طبیعت، یکی از منابع مهم معرفتشناختی در فلسفه تعلیم و تربیت است که سهم مهمی در تربیت انسان دارد و پرورش و رشد قوۀ عقلانی در انسان به تربیت همهجانبه انسان در تعامل صحیح با طبیعت منجر میگردد. نتایج پژوهش بیان میکند که در دیدگاه سعدی، «قرب الهی» هدف غایی و آخرتگرایی و پرهیز از دنیاگرایی، خودشناسی، پرورش نفس و خودسازی، طاعت و بندگی حقتعالی و خداشناسی میتواند بهعنوان اهداف واسطهای در حوزه تربیت عقلانی قلمداد شود. همچنین طبیعت از جایگاه و قداست والایی برخوردار است و تجلّی اسما، صفات، عظمت و صنع الهی نردبان ترقّی و تعالی انسان برای رسیدن به «قرب الهی» خواهد بود. از سوی دیگر در دیدگاه سعدی ارتباط مطلوب بین طبیعت و انسان مستلزم تحول و صفای باطن و بهرهگیری از عقل و اندیشه در مسیر قرب الهی است و انسان از طریق تفکر در رازهای آفرینش به توانایی و بینشی دست مییابد که قادر به دریافت حقایقی از طبیعت از قبیل درک آیات الهی، شگفتیها و زیباییهای طبیعت، رستاخیز، تسبیح و طاعت موجودات میگردد و در نتیجه به جایگاه خویش بهعنوان اشرف مخلوقات عالم و امانتدار الهی پی میبرد و به وظایف خویش عمل میکند و بهواسطۀ آن به هدایت در مسیر قرب الهی دست مییابد. بر این اساس میتوان نتیجهگیری کرد که با توجه به آرای تربیتی سعدی در زمینۀ ارتباط صحیح و عاقلانه انسان با طبیعت، امکان تحول سازندۀ عظیمی در تعلیم و تربیت وی در رسیدن به سعادت ابدی وجود دارد.
