مبانی فلسفی اندیشه سیاسی تکفیر
نویسندگان
1 استادیار، گروه تاریخ انقلاب اسلامی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران
doi
چکیده
جریانات تکفیری همچون دیگر جریانات سیاسی تحت تأثیر مبانی و مبادی فکری اولیه خود هستند و این مسئله بهوضوح در کنشهای سیاسی آنها نمایان است. این در حالی است که پژوهشگران این حوزه معمولا در بررسی جریانات رادیکال کمتر به اینگونه مباحث توجه داشته و پژوهشهای خود را حول جامعهشناسی و مطالعات منطقهای قرار میدهند. این تحقیق، که به جریان تکفیر بهصورت کلی (و نه یک جریان خاص) پرداخته بهدنبال پاسخ به این سؤال است که مهمترین مبانی فلسفی مشترک در این جریانات چیست و این مبانی به چه صورتی در کنش سیاسی آنها اثرگذار است. در پاسخ به این سؤال، نگارنده با روشی توصیفی ـ تحلیلی به تحلیل اسناد و کتابهای نظریهپردازان مهم این جریانات همچون ابن تیمیه میپردازد و درنهایت به این نتیجه میرسد که در مقام نظر، مذهبِ تکفیر با دیگر مذاهب اسلامی تفاوت جدی دارد و در عمل نیز روشها و راهبردهای آنها از سوی دیگر نحلههای فقهی و کلامی طرد میشود؛ بهعنوان مثال آنها در مبحث هستیشناسی تأکید زیادی بر رویکرد پوزیتویستی و تجربی میکنند. معرفتشناسی تکفیر نیز بشدت نقلی و ظاهرگرا است و در روششناسی نظری بر توحید و در روششناسی عملی نیز بر جهاد تأکید زیادی میکند.