فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله به بررسی تأثیر شاخص­های اقلیمی بر میزان بارش دو دوره خشک و تر در حوزه آبخیز خلیج‌فارس و دریای عمان با استفاده از تجزیه‌وتحلیل عاملی پرداخته شده است. لذا داده­های دو دوره یادشده در 22 ایستگاه باران‌سنجی در حوزه آبخیز خلیج‌فارس و دریای عمان و 13 سیگنال اقلیمی در طی دوره آماری 2014-1970 مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به نتایج تحلیل عاملی داده­ها با استفاده از نرم‌افزار PAST از بین 40 سیگنال اقلیمی، مشخص شد در دوره خشک در حوزه آبخیز خلیج‌فارس و دریای عمان، سه مؤلفه اصلی در مجموع 6/96 درصد از واریانس داده‌های اولیه را تبیین می‌کنند که برای مؤلفه اول، دوم و سوم به‌ترتیب، 1/83، 1/9 و 6/2 درصد می‌باشند و در دوره تر، سه مؤلفه 8/97 درصد از واریانس داده‌های اولیه را تبیین میکنند که مؤلفه اول، دوم و سوم، به‌ترتیب 1/91، 3/4 و 4/2 درصد از واریانس داده‌های اولیه را تبیین میکنند. مشخص شد که مهم‌ترین عوامل مؤثر بر تغییرات بارش در دوره خشک بر روی اقیانوس اطلس و پس از آن قطب (با واریانس 2/92 درصد) واقع شده است و بخش کمی از تغییرپذیری بارش (با واریانس 6/2 درصد) در دوره خشک مربوط به نوسانات چند دهه‌ای اقیانوس اطلس شمالی است؛ به‌طوری‌که در این دوره بالاترین همبستگی بین شاخص NAO و AO (به‌ترتیب 100 و 95 درصد) با ایستگاه‌های مورد مطالعه وجود دارد. در دوره تر مهم‌ترین کانون تغییرات از سوی قطب شمال و تغییرات دمای اقیانوس آرام جنوبی (با واریانس 4/95 درصد) واقع شده و پدیده نوسانات جنوبی تنها تغییرات کمی (4/2 درصد از واریانس) را بر عهده دارد. به‌طوری‌که در دوره تر، 85 و 65 درصد ایستگاه‌ها به‌ترتیب بالاترین همبستگی معنی‌‌دار را با شاخص AO و Nino1+2 دارند.