مطالعۀ اجتماعی امکان‌های گذار از سوخت‌های فسیلی به تجدیدپذیر در بین روستاییان مازندران ( مطالعه موردی: انرژی خورشیدی)

نویسندگان

1 محقق پست‌دکترای جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، صندوق حمایت از پژوهشگران ریاست جمهوری

2 دانشیار جامعه‌شناسی محیط‌زیست، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه مازندران

doi
10.30473/ee.2022.57523.2315
چکیده

ایران به‌عنوان کشوری که به‌شدت به انرژی­‌های متداول فسیلی متکی است، ناگزیر است تا در آینده ­ای نزدیک این روند را به نفع تجدیدپذیرها تغییر دهد. با توجه به عدم استقبال جمعی از انرژی­‌های نو به­ویژه استفاده از پنل خورشیدی، تحقیق حاضر درصدد است تا عوامل زمینه‌­ای این عدم پذیرش را بررسی کند. پرسش اساسی این است که موانع اجتماعی پذیرش پنل­‌های خورشیدی در بین مردم کدم‌اند؟ بدین منظور، متغیر وابسته­ این تحقیق قصد پذیرش است. برای پاسخ به این پرسش از یک مدل تلفیقی استفاده‌شده ­است که مبتنی بر سه نظریه­ی جاافتاده در حوزه­ پذیرش فناوری‌های جدید (نظریه­ اشاعه­ نوآوری راجرز، نظریه­ پذیرش فناوری دیویس و نظریه­ پذیرش اجتماعی ووستنهاگن) است. این مطالعه­ از نوع کمی است و داده­های آن از 462 نفر از ساکنان روستاهای استان مازندران در سال 1398 جمع­آوری شده­اند. ضرایب پایایی درونی تمام متغیرها بالاتر از 68/0 است و اعتبار سازه برای تمامی سازه­های موردمطالعه در این تحقیق بالاتر از 650/0 قرار دارند. بر اساس وزن­های رگرسیونی استاندارد به‌دست‌آمده، از مجموع نمونه‌های موردبررسی در این تحقیق، تنها 19 درصد از پاسخگویان تمایل به نصب پنل خورشیدی در آینده­ی نزدیک دارند و 36 درصد هم ابراز داشتند که هیچ تمایلی برای نصب این فناوری ندارند. بیشترین اثر کل (36%) بر روی متغیر قصد رفتاری (متغیر اصلی تحقیق)، مربوط به متغیر سهولتِ مصرفِ درک شده می‌باشد و به‌طورکلی 19 درصد از تغییرات متغیر وابسته­ (موانع اجتماعی پذیرش) توسط عوامل مطرح‌شده در مدل تحقیق تبیین می­شوند.