برآورد تاریخ کاشت بهینه بر پایۀ تاریخچۀ اقلیمی با استفاده از مدل همانندساز رشد AquaCrop در منطقۀ دشت مغان استان اردبیل

نویسندگان

1 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

2 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

3 دانشجوی دکتری اکولوژی گیاهان زراعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

4 استاد، گروه مهندسی علوم خاک، دانشکدۀ مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

5 دانشیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدۀ اقتصاد و توسعۀ کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

doi
10.22059/ijfcs.2017.219241.654211
چکیده

از مدلAquaCrop  برای برآورد تاریخ کاشت مناسب برای تولید بیشترین عملکرد بر پایۀ تاریخچۀ اقلیمی منطقۀ دشت مغان استفاده شد. برای این منظور با استفاده از داده­های پدیدشناختی (فنولوژیک) هشت گیاه زراعی عمده در دشت مغان، در کنار داده­های اقلیمی سی‌سالۀ این منطقه، پس از واسنجی (کالیبراسیون) مدل، تاریخ کاشت بهینۀ هر محصول تعیین شد. مدل با استفاده از درجۀ روز رشد تجمعی، آستانه­های دمایی فعال و مؤثر و شاخص برداشت محاسباتی، عملکرد هر محصول را محاسبه کرد. ضریب تشخیص، ریشۀ میانگین مربعات خطای نرمال و شاخص تطابق به ترتیب 99/0، 16/29 و 97/0 بود. این آمارها نشان‌دهندۀ کارکرد مناسب مدل در برآورد عملکرد محصولات عمدۀ زراعی در منطقه است. بر پایۀ نتایج، بازۀ کاشت همانند­سازی‌شده برای گندم پاییزه کوتاه­تر بود. محصول جو پاییزه نیز از روند همسانی با گندم پاییزه پیروی می­کرد. بازۀ کاشت ذرت بهاره درازمدت­تر از بازۀ معمول منطقه بود، اما بازۀ کاشت همانند­سازی‌شده در کلزا پاییزه، پنبه، سویا و ذرت کشت دوم همسان با بازۀ کشت منطقه بود. همچنین نیاز آبی گیاهان باغی مختلف در تاریخ کاشت­های تعیین‌شده نیز توسط مدل محاسبه شد. این نتایج با خروجی نرم‌افزار NETWAT برای این منطقه مقایسه شد. در این مقایسه ضریب تبیین، 92/0 و ریشۀ میانگین مربعات خطای نرمال‌شده، 07/14 و شاخص تطابق، 99/0 محاسبه شد. بنا بر نتایج، کشت گیاهان پاییزه به‌منظور بهره­مندی هرچه بیشتر از بارندگی­های فصل‌های پاییز و زمستان در منطقه و کاهش مصرف آب آبیاری، باید توجه بیشتر شود.