آثار فازهای مختلف نوسان مدن- جولین بر برخی کمیت‌های هواشناختی وردسپهر درجنوب‌غرب آسیا

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

2 دانشیار، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

3 دانشیار، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22059/jesphys.2017.61707
چکیده

در این مطالعه با استفاده از داده‌های بازتحلیل NCEP/NCAR و شاخص چندمتغیرۀ نوسان مدن-جولین تلاش شده است تا آثار فازهای مختلف این پدیده بر توزیع برخی از کمیت‌های مهم هواشناختی در منطقۀ خاورمیانه، بررسی و برای آن توضیحِ فیزیکی ارائه شود. به‌این منظور دوره‌های بحرانی MJO از سال 1974 تا 2015 براساس شاخص آن تفکیک شده ومیانگین و بی‌هنجاری کمیت‌های منتخب به‌دست آمده است. نتایج نشان داد که اثر هم‌شاری و واشاری ناشی از MJO روی اقیانوس هند تا خاورمیانه و شرق دریای مدیترانه نیز گسترش می‌یابد؛ به این صورت که ترابری جرم از مرکز همرفت به سوی شرق دریای مدیترانه در ترازهای بالای وردسپهر در فاز چهار سبب حرکت‌های فروسو در این منطقه می‌شود. این چرخه در فازهای هفت و هشت MJO عکس می‌‌شود و بی‌هنجاری حرکت‌های فراسو و واگرایی (همگرایی) در ترازهای بالای (پایین) وردسپهر در شرق مدیترانه را به‌وجود می‌آورد. جابه‌جایی جرم در این دو فاز در نهایت سبب ایجاد شرایط مناسب چرخندزایی در شرق مدیترانه در فاز چهار و از بین رفتن آن در فاز هشت می‌‌شود.