فراتحلیل کیفی پژوهشهای بینالمللی انجام شده در زمینه تابآوری کسب وکار
نویسندگان
1 گروه مدیریت سیستم، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران.
2 گروه مدیریت سیستم، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران.
3 گروه مدیریت سیستم، دانشکده مدیریت، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران.
doi
10.22059/jed.2023.354575.654134چکیده
هدف: هدف این مقاله گردآوری و دستهبندی مفاهیم مرتبط با «تابآوری کسبوکار» از طریق بررسی جامع وجه مشترک ادبیات «تابآوری»، با حوزههای «کسب وکار» و «کارآفرینی» است. بررسی پژوهشهای انجام شده در این زمینه نشان میدهد که به «تابآوری کسبوکار» از منظرهای متفاوتی نگریسته شده است. دستهبندیهای متفاوتی توسط نویسندگان در ادبیات پیشنهاد شده است، که ناظر به تعاریف متفاوت و گاه متناقضی است. بهعلاوه، پژوهشگران این مفهوم را دارای وجوه و سطوح مختلفی میدانند. این مقاله با بررسی دقیقتر این مفهوم، به نتایج نظری و کاربردی مشخصی در پژوهشهای کارآفرینی منجر خواهد شد.روش: در این پژوهش، با استفاده از روش فراتحلیل کیفی (QMA)، مجموعهای از پژوهشها در مورد تاب آوری بررسی شده است. جستجویی بین سالهای 2000 تا 2020 انجام شده و حدود ۱۰,۵۰۰ مقاله حاوی واژه "تاب آوری" پیدا شده است. سپس با حذف مقالاتی که عنوان آنها شامل واژههای مرتبط با کسبوکار نبود، تعداد ۱,۲۶۰ مقاله برای تحلیل بیشتر باقی ماندند. در مرحله بعد، گروهی از مقالات برای تحلیل دقیقتر انتخاب شدند و پس از بررسی دقیق، ۸۵ مقاله برای تحلیل کیفی و کدگذاری انتخاب شدند. مراحل بعدی شامل ارزیابی مطالعات اولیه، فراهم کردن دادهها، تجزیه و تحلیل و اعتبارسنجی بودند.یافتهها: نتایج نهایی تجزیه و تحلیل در سه بخش اصلی ارائه شده است. ابتدا تعاریف تابآوری در شش گروه دستهبندی شدند. سپس مفاهیم مشابه تابآوری بر اساس زمان وقوع بحران در چهار گروه طبقه بندی شدند. در نهایت، شبکهای از مضامین مرتبط با تابآوری کسبوکار توسعه یافت که دارای هشت شاخه اصلی است. تعاریف تابآوری در این شبکه به سه دسته کلی تقسیم میشود: «کسبوکار باقیمانده پس از وقوع بحران»، «کسبوکاری که پس از وقوع بحران به سطح عملکرد پیش از آن بازگردد» و «کسبوکاری که پس از وقوع بحران عملکرد خود را به سطح بالاتری ارتقا داده است». همچنین، تابآوری در چهار سطح «اقتصادی-منطقهای»، «اجتماعی»، «کسبوکار» و «کارآفرین» دستهبندی شده است. علاوه بر این، برای تابآوری سه رویکرد اصلی «مهندسی»، «بومشناختی» و «تطبیقی» ذکر شده است. از منظری دیگر، برخی معتقدند تابآوری در هر نقطه از زمان قابل ارزیابی است، اما برخی دیگر یک بازه زمانی را برای ارزیابی تابآوری لازم میدانند.نتیجهگیری: در نتیجه این پژوهش، مشخص شد که غنای ادبیات تابآوری کسبوکار در سطوح فردی و کسبوکار بالا، اما در سطح کلان پایین است. همچنین به نظر میرسد ادغام رویکردهای بومشناختی و انطباقی با رویکرد مهندسی کمک قابل توجهی به ادبیات خواهد کرد. در مورد اصطلاحات و تعاریف مختلف، باید توجه داشت که میتوان تمامی تعاریف را در دو دوگانه «فعال- منفعل» و «جاذب- انطباقی» دستهبندی نمود. بنابراین پیشنهاد میشود در استفاده از واژهها و تعاریف متعددی که در ادبیات رایج است، تجدید نظر شود.
