تجزیۀ تنوع ژنتیکی در صفات زراعی ژنوتیپهای نخود (Cicer arietinum L.) با استفاده از روشهای آماری چند متغیره
نویسندگان
1 استاد، اصلاح نباتات، دانشگاه ولیعصر(عج) رفسنجان
2 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج
3 دانشیار، اصلاح نباتات، دانشگاه ولیعصر(عج) رفسنجان
4 دانشجوی کارشناسی ارشد، اصلاح نباتات، دانشگاه ولیعصر(عج) رفسنجان
doi
10.22059/ijfcs.2017.210390.654142چکیده
بهمنظور بررسی تنوع ژنتیکی در ژنوتیپهای نخود زراعی، 57 ژنوتیپ مختلف نخود به همراه شش شاهد (جم، کوروش، هاشم، آزاد، آرمان، بومی) در دو سال در سالهای زراعی 94-1392 در منطقۀ شهربابک کشت شدند و صفات زراعی روز از کاشت تا گلدهی، شمار کل غلافها در بوته، شمار غلافهای پر و خالی در هر بوته، شمار دانه در بوته، عملکرد در بوته ، وزن خشک بوته، شاخص برداشت و وزن صددانه اندازهگیری شدند. بیشتر صفات، دامنۀ گستردهای از تغییرپذیریها را نشان دادند که بیانگر وجود تنوع بالا در ژنوتیپهای مورد بررسی بود. بالاترین ضریب تغییرپذیری برای صفت شمار غلاف پر در بوته (56/35 درصد) و پایینترین ضریب تغییرپذیری فنوتیپی، برای صفت شمار روز از کاشت تا گلدهی (50/7 درصد) مشاهده شد. ژنوتیپها در سه خوشه (کلاستر) گروهبندی شدند. در تجزیه به عاملها پنج عامل، 9/89 درصد از کل تغییرپذیری بین دادهها را توجیه کردند. تجزیۀ رگرسیون مرحلهای نشان داد که صفات شمار غلاف پر در بوته، شاخص برداشت، وزن خشک زیستتودۀ (بیوماس) بوته و وزن صددانه بیشترین تأثیر را بر عملکرد داشتند. در نهایت، بر پایۀ مجموع رتبۀ ژنوتیپها در صفاتی که بیشترین تأثیر را بر عملکرد داشتند و همچنین شاخص پایداری عملکرد، ژنوتیپهای Mahan (606)، ILC482، Esfahan(478) و Uromyeh (129) انتخاب شدند تا مجددا همراه با نمونۀ بومی شهربابک در یک آزمایش تکراردار در منطقۀ شهربابک کشت شده و بهترین ژنوتیپ برای منطقه انتخاب و معرفی شود.